Q: Πανευρωπαικό Συνέδριο Αμφιβληστροειδούς Euretina 2016, Κοπεγχάγη, Δανία - Retinaws Course.

[embedded content] ‘Το Video που ακολουθεί αφορά τη συμμετοχή του ιατρού κ. Ε.Γκοτζαρίδη στο ετήσιο συνέδριο Euretina (European Society of Retina Specialists), που πραγματοποιήθηκε το 2016, στη Κοπεγχάγη. Τα αποσπάσματα του συνεδρίου έγιναν πρόσφατα διαθέσιμα στο ευρύ κοινό, μετά την ανάρτηση τους στο διεθνές site, eyetube (Ophthalmic Video Resourse). Στο συνέδριο πραγματοποιήθηκαν ομιλίες για χειρουργικές επέμβάσεις αμφιβληστροειδούς, μοναδικές χειρουργικές τεχνικές και σπάνιες ιατρικές και χειρουργικές περιπτώσεις. Ο χειρουργός οφθαλμίατρος κ. Ε.Γκοτζαρίδης συμμετείχε στο Retinaws course με μία άκρως ενδιαφέρουσα παρουσίαση. Η συγκεκριμένη ομιλία αναφέρεται στην "αφαίρεση Ozurdex" "(Ozurdex removal)".

Question 1

Στατίνες: Χρήσιμες και στην οφθαλμολογία;

Accepted Answer

Loader

Please wait while your request is being verified&#8230;

Question 2

Νέα γονιδιακή θεραπεία για την αντιμετώπιση της μελαγχρωστικής αμφιβληστροειδοπάθειας

Accepted Answer

Loader

Please wait while your request is being verified&#8230;

Question 3

Ασθενείς με εκφύλιση της ωχράς κηλίδας ανακτούν την όραση τους με εμφυτεύματα βλαστικών κυττάρων

Accepted Answer

Loader

Please wait while your request is being verified&#8230;

Question 4

Από τη συμμετοχή του κ. Ε. Γκοτζαρίδη στο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Χειρουργών Υαλοειδούς Αμφιβληστροειδούς

Accepted Answer

Ό Ευστράτιος Γκοτζαρίδης παρουσιάζει την αντιμετώπιση επιπλοκών σε δύσκολα περιστατικά.
Τορόντο 2013, Retinaws Course Διεγχειρητική αποκόλληση χοριοειδούς
[embedded content]
Τορόντο 2013, Retinaws Course 27G Υαλοειδεκτομή
[embedded content]
Τορόντο 2013, Retinaws Course Μετατοπισμένος Ενδοφακός
[embedded content]
Τορόντο 2013, Retinaws Course Μετατραυματική μετατόπιση ενδοφακού
[embedded content]
Τορόντο 2013, Retinaws Course Υπό τον αμφιβληστροειδή αέριο
[embedded content]

Question 5

Πανευρωπαικό Συνέδριο Αμφιβληστροειδούς Euretina 2016, Κοπεγχάγη, Δανία - Retinaws Course.

Accepted Answer

[embedded content]
&#8216;Το Video που ακολουθεί αφορά τη συμμετοχή του ιατρού κ. Ε.Γκοτζαρίδη στο ετήσιο συνέδριο Euretina (European Society of Retina Specialists), που πραγματοποιήθηκε το 2016, στη Κοπεγχάγη. Τα αποσπάσματα του συνεδρίου έγιναν πρόσφατα διαθέσιμα στο ευρύ κοινό, μετά την ανάρτηση τους στο διεθνές site, eyetube (Ophthalmic Video Resourse). Στο συνέδριο πραγματοποιήθηκαν ομιλίες για χειρουργικές επέμβάσεις αμφιβληστροειδούς, μοναδικές χειρουργικές τεχνικές και σπάνιες ιατρικές και χειρουργικές περιπτώσεις. Ο χειρουργός οφθαλμίατρος κ. Ε.Γκοτζαρίδης συμμετείχε στο Retinaws course με μία άκρως ενδιαφέρουσα παρουσίαση. Η συγκεκριμένη ομιλία αναφέρεται στην "αφαίρεση Ozurdex" "(Ozurdex removal)".

Question 6

Θεραπευτικές προσεγγισεις για την ενδοφθαλμίτιδα

Accepted Answer

2016 Global Trends in Retina Survey Looks at Endophthalmitis Treatment Choices
Summer 2017
How would you manage a patient with endophthalmitis post intravitreal injection with hand-motion (HM) vision? What if that same patient had developed endophthalmitis post vitrectomy surgery?
SURVEY HIGHLIGHTS

Panelists

Africa/Middle EastAhmed Y. El Khasha, FRCS, MD, ICO, EVRTSEye Consultants CenterDubai, United Arab Emirates

Asia/PacificYusuke Oshima, MD, PhDOshima Eye ClinicOsaka, Japan

Central & South AmericaMauricio Maia, MD, PhDFederal University of Sao PauloSao Paulo, Brazil

EuropeStratos V. Gotzaridis, MBBS, MDMy Retina &#8211; Eye of AthensAthens, Greece

United StatesMina Chung, MDFlaum Eye Institute &#8211; University of RochesterRochester, New York
Here are some data highlights. Survey responses are grouped into 5 regions for ease of analysis. We thank our thought leaders for participating in the following roundtable discussion of the 2016 survey.In the 2016 Global Trends in Retina Survey, 1127 retina specialists from 39 retina societies answered these questions and more; we compared their answers to those of 689 US ASRS members who answered the same questions as part of the 2016 Preferences and Trends (PAT) Survey.

How would you manage a patient with endophthalmitis post intra-vitreal injection with hand-motion (HM) vision?
Ahmed Y. El Khashab &#8211; Africa/Middle East: The reported incidence of endophthalmitis post intravitreal injection varies significantly from 0.01% to 0.8% per injection, with the overall incidence reaching 0.05% as per recent large review papers.

For a long time, the Endophthalmitis Vitrectomy Study (EVS) remained the main reference for endophthalmitis management, but during the last decade, multiple articles in peer-reviewed publications by Kuhn, Gini, and others shifted the notion to earlier vitrectomy.
This explains the prevailing choice of pars plana vitrectomy in the OR by 70% in our region as well as in Asia/Pacific, Central & South America, and Europe.
Yusuke Oshima &#8211; Asia/Pacific: Although we understand the EVS results and recommended guidelines for treating infectious endophthalmitis after cataract surgery, tap and inject should be the first treatment choice for patients with visual acuity equal to or better than HM.
We still believe the most effective treatment choices to prevent retinal necrosis and preserve useful vision are early vitrectomy for infectious vitreous removal and intravitreal irrigation with antibiotics to wash out the bacterium/organism and its toxins from the vitreous cavity. In such an emergent situation, the most popular antibiotic used for vitreous irrigation or tap and inject after vitrectomy is vancomycin.

Mauricio Maia &#8211; Central & South America: Endophthalmitis following intravitreal injection is an important and not-so-rare complication that may open the door to legal problems. For this reason, I believe colleagues all over the world (except US surgeons) feel more comfortable managing this important complication in the OR.
Maybe US colleagues are used to performing injections in the office and/or base their treatment recommendations on the EVS data; however, the EVS did not evaluate postinjection endophthalmitis. Local regulatory rules and the medical malpractice environment &#8211; not only the medical literature &#8211; influence the choice of treatment. Additionally, Latin American surgeons do not follow the EVS data for postinjection endophthalmitis due to advances in pars plana vitrectomy (PPV).
Stratos V. Gotzaridis &#8211; Europe: Small-gauge vitrectomy has become an easy-to-use surgical technique with fewer complications than ever before, which tends to become an office-based procedure. Trocars offer protection against entry-site breaks. Strong light sources allow us improved visualization, even in relatively dense, opaque environments.
If visualization is not appropriate, performing even a simple core vitrectomy in an endo-phthalmic eye allows the destruction of the lacunae (which contain the bacteria) and facilitates penetration of antibiotics and steroids. In addition, the washout of the vitreous cavity with the medications contained in the infusion line during vitrectomy offers an immediate drug action. These factors may explain why PPV is far ahead in the survey compared with office-based tap and inject as a favored treatment in almost all regions.
Mina Chung &#8211; United States: We have no clear prospective evidence comparing vitrectomy to tap and inject in the management of postinjection endophthalmitis. A retrospective US study reported better visual outcomes with tap and inject, but of course more severe cases might be more likely to receive vitrectomy, so that is a limitation of a retrospective study. The US retina specialists’ preference to tap and inject may also be influenced by geographic or systemic factors, such as greater travel distances to the OR, or other barriers to OR access.

How would you manage a patient with endophthalmitis post vitrectomy surgery with HM vision?
Ahmed Y. El Khashab &#8211; Africa/Middle East: Since the prognosis of post-PPV endophthalmitis is uniformly poor, African and Middle Eastern surgeons, similar to European colleagues, seem to have a split decision toward initial management, with more inclination toward the more conservative tap and inject in the office.
Not only is tap and inject the faster approach, but tapping a vitrectomized eye can easily provide a good specimen for detecting the causative organism and allowing more space for IV antibiotic injection with less risk of increased intraocular pressure.

Yusuke Oshima &#8211; Asia/Pacific: We believe early revision for extensive removal of the residual vitreous skirt and intravitreal irrigation with antibiotics to wash out the bacterium/organism and its toxins from the vitreous cavity is the most effective treatment to prevent retinal necrosis, remove the scaffold of proliferation, and preserve the useful vision. Vancomycin is the most popular antibiotic used for vitreous irrigation or tap and inject after the revision.
Mauricio Maia &#8211; Central & South America: Endophthalmitis following PPV is a rare complication that may result in legal problems. For this reason, I believe South American vitreoretinal surgeons feel more comfortable managing this important complication in the OR.
Additionally, early intervention in the OR gives the surgeon the opportunity to check the retina status, use silicon oil if necessary, and treat with intravitreal drugs. The difference in comparison to the United States, where the trend is in the opposite direction, may be related to the fact that American vitreoretinal specialists are comfortable performing intravitreal injections in the office, according to the medical literature.

Stratos V. Gotzaridis &#8211; Europe: An already vitrectomized eye offers better, more direct access to the bacteria with an office-based tap and inject. This is why most regions (including Europe) have increased the use of such treatment. In most cases, once the the diagnosis of endophthalmitis it made, we perform a tap and inject on the initial visit, and schedule the patient for PPV the following day.
The prompt application of tap and inject will provide an immediate drug action. I prefer to increase the potential of the drug by reducing the living space of the bacteria. A fluid-gas exchange (1.5 ml of SF6) in the office (slit lamp) will eliminate the living space by more than half, thereby increasing the action of the medications within 24 hours.
Mina Chung &#8211; United States: As post-vitrectomy endophthalmitis is rare, we may not ever gather enough prospective data to answer this management question. At least from a theoretical standpoint, intravitreal antibiotic injection may have better pene-tration in a vitrectomized eye, so the greater preference worldwide for tap and inject in this scenario compared to the previous question seems logical.
Actually, the percentage choosing tap and inject in the United States remaining the same for postinjection endophthalmitis is more surprising to me. Perhaps it’s because the fraction of respondents using tap and inject was already high.

How would you initially treat a 72-year-old patient with branch retinal vein occlusion (BRVO), macular edema, VA = 20/60?
Ahmed Y. El Khashab &#8211; Africa/Middle East: The survey shows an overwhelming consensus that anti-VEGF drugs are the first line of treatment for macular edema in BRVO worldwide.
Despite the fact that Avastin (bevacizumab, Genentech, Inc, South San Francisco, CA) is an off-label drug and is banned in some countries in the Gulf region, 3 out of 4 Africa/Middle East region respondents chose it as their main treatment. This is mostly due to economics and Avastin’s comparable efficacy, which has been proven in studies like the DRCR.net Protocol T for other indications such as diabetic macular edema.

Compare this with the results of an ASRS Preferences and Trends (PAT) Survey trending question regarding wet-AMD treatment, where between 2012 and 2016, an increasingly large majority of respondents worldwide said they would choose Eylea (aflibercept, Regeneron Pharmaceuticals, Inc, Tarrytown, NY) or Lucentis (ranibizumab, Genentech, Inc) over Avastin if all 3 medications cost the same.[5]
Yusuke Oshima &#8211; Asia/Pacific: The Japanese Ministry of Health, Labor, and Welfare does not officially allow Avastin to be used for ophthalmic diseases including age-related macular degeneration (AMD), retinal vein occlusion (RVO), myopic choroidal neovascularization (CNV), or other ocular neovascular diseases.

So even though we know Avastin is much cheaper than Lucentis, most retina specialists prefer Lucentis because its use is officially allowed, and it is an evidence-based drug for treating RVO-associated macular edema. Another reason may be that we don’t have compounding pharmacies in Japan to regularly aliquot Avastin into small syringes for single injection.
Mauricio Maia &#8211; Central & South America: I believe the higher rates of Lucentis use in South America may be related to:

Reimbursement by insurance companies (that usually do not cover Avastin)
Lobbying by the pharmaceutical industry
The possibility of problems when Avastin is aliquoted in pharmacies that may not follow high standards for such procedures, thus increasing the risk of endophthalmitis

BRAVO is the pivotal study that used Lucentis for BRVO. However, the high rates of Avastin use in Africa, the Middle East, and the United States are based on evidence of Avastin’s efficacy for BRVO, best cost-effectiveness, and reimbursement.
Stratos V. Gotzaridis &#8211; Europe: The response from almost all survey regions is in favor of Avastin, except for Central & South America.
Avastin is a low-cost medication available to every practice. It offers the advantage of being readily available for immediate use as soon as the BRVO-related macular edema diagnosis is established. Having secured the first injection of Avastin, the practitioner and the patient have time to schedule the next anti-VEGF agent, which may be Avastin again, or Lucentis, or Eylea. Countries where Avastin is unavailable for ophthalmic use will obviously treat with either Lucentis or Eylea from the start.

The paradox in this survey is that Avastin is used by more than 70% of respondents in 2 financially disparate regions, Africa/Middle East and the United States. The low cost of the medication, along with its efficacy, must be the reasons for this extensive use.
Mina Chung &#8211; United States: The preference among US retina specialists for Avastin to treat macular edema in BRVO, comparable to usage in Africa and the Middle East, is interesting here, and presumably is attributable to cost effectiveness. Avastin would be my first-line choice in this setting, for cost reasons.
The regional variability in preferences for the different anti-VEGF agents speaks to the lack of a multicenter clinical trial comparing Avastin and Lucentis, or Eylea, for BRVO.
References:

Schwartz SG, Flynn HW, Scott IU. Endophthalmitis after intravitreal injections. Expert Opin Pharmacother.2009;10(13):2119-2126. doi:10.1517/14656560903081752.
Moshfeghi AA, Rosenfeld PJ, Flynn HW Jr, et al. Endophthalmitis after intravitreal vascular endothelial growth factor antagonists: a six-year experience at a university referral center. Retina. 2011;31(4):662-668.doi:10.1097/IAE.0b013e31821067c4.
Kuhn F, Gini G. Ten years after &#8230; are findings of the Endophthalmitis Vitrectomy Study still relevant today? [published online September 2, 2005]. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2005;243(12):1197-1199.
Chaudhary KM, Romero JM, Juan M, Ezon I, Fastenberg DM, Deramo VA. Pars plana vitrectomy in the management of patients diagnosed with endophthalmitis following intravitreal anti-vascular endothelial growth factor injections. Retina. 2013;33(7):1407-1416. doi:10.1097/IAE.0b013e3182807659.
Stone TW, ed. ASRS 2016 Preferences and Trends Membership Survey: Chicago, IL. American Society of Retina Specialists; 2016.

Financial Disclosures
Dr. Chung – LOWY MEDICAL RESEARCH INSTITUTE: Consultant, Grants; SANTEN INC: Consultant, Honoraria; WAVE LIFE SCIENCES: Consultant, Honoraria.
Dr. El Khashab – ALLERGAN INC: Consultant, Honoraria; BAYER HEALTHCARE: Consultant, Honoraria; NOVARTIS PHARMACEUTICALS CORPORATION: Consultant, Honoraria.
Dr. Gotzaridis – ALCON LABORATORIES, INC: Advisory Board, Honoraria.
Dr. Maia – ALCON LABORATORIES, INC: Consultant, Speaker, Honoraria; ALLERGAN, INC: Consultant, Investigator, Speaker, Grants, Honoraria; BAUSCH+LOMB: Consultant, Speaker, No Compensation Received; BAYER HEALTHCARE PHARMACEUTICALS, INC: Consultant, Speaker, Honoraria; BRAZILIAN NATIONAL COUNCIL FOR RESEARCH (CNPQ): Consultant, Investigator, Grants, Honoraria; COORDINATION FOR THE IMPROVEMENT OF HIGHER EDUCATION PERSONNEL (CAPES): Consultant, No Compensation Received; FOUNDATION OF RESEARCH FROM SÃO PAULO STATE (FAPESP): Consultant, Investigator, Grants, Honoraria; KEMIN PHARMA: Advisory Board, Consultant, Investigator, Speaker, Grants, Honoraria, Intellectual Property Rights; NOVARTIS PHARMACEUTICALS CORPORATION: Advisory Board, Consultant, Investigator, Speaker, Grants.
Dr. Oshima – ALCON LABORATORIES, INC: Speaker, Equipment (Department or Practice), Honoraria; DUTCH OPHTHALMIC RESEARCH CENTER (DORC): Speaker, Equipment (Department or Practice), Honoraria; NIDEK INC: SPEAKER, EQUIPMENT (DEPARTMENT OR PRACTICE), HONORARIA.
Dr. Shah – ALLERGAN INC: Advisory Board, Consultant, Equipment (Department or Practice), Honoraria; BAUSCH+LOMB: Speaker, Honoraria; JOHNSON & JOHNSON: Speaker, Honoraria; QLT INC: Consultant, Speaker, Honoraria; REGENERON PHARMACEUTICALS, INC: Advisory Board, Consultant, Speaker, Honoraria.

Question 7

Η κακή στοματική Υγιεινή σχετίζεται με το γλάυκωμα

Accepted Answer

Loader

Please wait while your request is being verified&#8230;

Question 8

Μύθοι και αλήθειες για τον καταρράκτη

Accepted Answer

Γιατί εμφανίζεται ο καταρράκτης και ποια είναι τα ποσοστά εμφάνισής του;
Παρ’ ότι ο καταρράκτης αποτελεί μια από τις κυριότερες αιτίες τύφλωσης παγκοσμίως, εντούτοις παραμένουν αρκετοί μύθοι σχετικά με τις αιτίες και τη θεραπεία του. Ο καταρράκτης παρουσιάζεται συνήθως μετά τα 60 έτη.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, περίπου το 50% των ατόμων ηλικίας 64-75 ετών εμφανίζουν καταρράκτη, ενώ σε ηλικία των 75 ετών και άνω, ο καταρράκτης έχει εμφανιστεί σε ποσοστό 70%.
Αμερικανοί οφθαλμίατροι αναφέρουν ότι ο καταρράκτης δεν μπορεί να προληφθεί, μπορεί όμως να αντιμετωπιστεί.Ο καλύτερος τρόπος για να εξασφαλίσουμε ότι η όραση θα παραμείνει φυσιολογική για μια ζωή είναι ο τακτικός έλεγχος από έναν οφθαλμίατρο. Στην πραγματικότητα, περισσότερο από το 90% των ανθρώπων που υποβάλλονται σε επέμβαση καταρράκτη έχουν ανακτήσει την όρασή τους.
Ο καταρράκτης αποτελεί φυσικό επακόλουθο της γήρανσης του οφθαλμού. Καθώς ο φακός του ματιού, (ο οποίος βρίσκεται πίσω από την κόρη) μεγαλώνει, τα κύτταρά του πεθαίνουν και συσσωρεύονται, προκαλώντας ένα κιτρίνισμα και θολερότητα στην επιφάνειά του. Το αποτέλεσμα είναι θολή όραση και «ασαφείς» εικόνες. Επίσης καταρράκτης μπορεί να προκληθεί από τραυματισμό του ματιού, από τη χρήση ορισμένων φαρμάκων, (κορτιζόνη) και από σακχαρώδη διαβήτη. Σε αρχικά στάδια εμφάνισης του καταρράκτη, το έντονο φως και η χρήση γυαλιών μπορούν να μειώσουν τα προβλήματα που προκαλεί η διαταραχή. Ωστόσο, από ένα σημείο και μετά η χειρουργική αφαίρεση είναι μονόδρομος προκειμένου να βελτιωθεί η όραση των ασθενών.
Οι 5 πιο συχνοί μύθοι για τον καταρράκτη

Μύθος Νο 1:
Υπάρχουν οφθαλμικές σταγόνες οι οποίες μπορούν να αποτρέψουν ή να διαλύσουν τον καταρράκτη.
Αλήθεια: ΟΧΙ. Η υπηρεσία τροφίμων και φαρμάκων της Αμερικής (FDA) δεν έχει εγκρίνει σταγόνες οι οποίες να θεραπεύουν ή να καθυστερούν την εμφάνιση του καταρράκτη. Ορισμένα τέτοια προϊόντα ισχυρίζονται ότι μπορεί να αποτρέψουν τον καταρράκτη. Ωστόσο, όπως αναφέραμε ο σχηματισμός του αποτελεί φυσικό μέρος της γήρανσης του οφθαλμού. Επίσης, υπάρχουν προϊόντα που αναφέρουν ότι μπορούν να διαλύσουν τον καταρράκτη. Δεδομένου όμως ότι ο καταρράκτης δεν είναι μια «ουσία», δεν υπάρχει τίποτα για τις σταγόνες να διαλύσει.

Μύθος Νο 2:
Η κοντινή εργασία όπως η ανάγνωση και το ράψιμο χειροτερεύουν τον καταρράκτη.
Αλήθεια: ΟΧΙ. Ο καταρράκτης δεν προκαλείται από το πώς οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα μάτια τους. Ωστόσο, τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν πιο αισθητά κατά η διάρκεια κοντινής εργασίας. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η ανάγκη για περισσότερο φως, προκειμένου να κάνουν τις ίδιες δραστηριότητες το ίδιο αποδοτικά με πριν.

Μύθος Νο 3:
Ο καταρράκτης είναι αναστρέψιμος.
Αλήθεια: ΟΧΙ. Ο φακός του ματιού θολώνει καθώς γερνά. Η διαδικασία αυτή είναι αναπόφευκτη. Ωστόσο η πρόοδος εμφάνισης μπορεί να επιβραδυνθεί από τη διακοπή του καπνίσματος, την κατανάλωση ισορροπημένης διατροφής και από τη χρήση γυαλιών ηλίου με 100% προστασία από την UVA και UVB ακτινοβολία.

Μύθος Νο 4:
Η χειρουργική αφαίρεση του καταρράκτη είναι επικίνδυνη και η ανάκτηση της όρασης είναι πολύμηνη.
Αλήθεια: ΟΧΙ. Η επέμβαση αφαίρεσης του καταρράκτη είναι μια από τις πιο ασφαλείς και τελειοποιημένες επεμβάσεις στην ιατρική, με 95% ποσοστό επιτυχίας. Φυσικά, όπως συμβαίνει με κάθε χειρουργική επέμβαση, οι κίνδυνοι υπάρχουν και θα πρέπει να συζητηθούν με το γιατρό πριν από την απόφαση και τη διαδικασία. Οι ασθενείς θα πρέπει να αποφεύγουν το σκύψιμο και το σήκωμα βάρους για 20 μέρες περίπου. Επίσης δε θα πρέπει να τρίβουν το χειρουργημένο μάτι τους. Η επιστροφή στην καθημερινότητα μπορεί να αρχίσει από την επόμενη μέρα (αφού αφαιρεθεί το προστατευτικό κάλυμμα που έχει τοποθετηθεί από το χειρουργείο). Οι ασθενείς με καταρράκτη συνήθως παρατηρούν βελτίωση της όρασής τους άμεσα μετά τη χειρουργική επέμβαση, ενώ άλλοι μπορεί να παρατηρήσουν πιο σταδιακή βελτίωση μερικούς μήνες αργότερα.

Μύθος Νο 5:
Ο καταρράκτης μετά τη χειρουργική αφαίρεση εμφανίζεται ξανά.
Αλήθεια: ΟΧΙ. Ο καταρράκτης αναπτύσσεται όταν τα κύτταρα του φακού πεθαίνουν και συσσωρεύονται. Ωστόσο, μπορεί να αναπτυχθεί μια διαφορετική μορφή θόλωσης της όρασης, ο λεγόμενος δευτερογενής καταρράκτης. Αυτό συμβαίνει όταν η μεμβράνη που κρατά το νέο εμφύτευμα (τον τεχνητό φακό που τοποθετείται στο χειρουργείο) γίνεται θολή. Η κατάσταση αυτή μπορεί να επιφέρει θόλωση της όρασης, η οποία όμως αντιμετωπίζεται πολύ εύκολα, γρήγορα και ανώδυνα με ένα laser, το οποίο σπάει και εξαφανίζει τη μεμβράνη που έχει δημιουργηθεί. Το laser αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί στο γραφείο του γιατρού.

Question 9

Το έντονο φως πίσω από τις οθόνες των υπολογιστών προκαλεί προβλήματα στα μάτια μας και στους μύες του αυχένα

Accepted Answer

Το διάβασμα ή η εργασία μπροστά σε μια οθόνη υπολογιστή με έντονο φως στο φόντο είναι ικανό να επηρεάσει όχι μόνο τους μύες των ματιών, αλλά και του αυχένα μας, σύμφωνα με έρευνες.

Αποτελέσματα μελέτης
Τα αποτελέσματα της μελέτης του Πανεπιστημιακού κολλεγίου της Νοτιοανατολικής Νορβηγίας, υπό τον Randi Mork και τους συνεργάτες του, έδειξαν ότι η έκθεση σε άμεσο και έντονο φως επηρεάζει τον τραπεζοειδή μυ, πιθανότατα λόγω αλληλεπίδρασης μεταξύ του οπτικού συστήματος, του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και του συστήματος σταθεροποίησης των μυών της κεφαλής.
Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής δημοσιεύθηκαν σε έγκριτο περιοδικό του κλάδου (Optometry andVisionScience), και μπορούν κάλλιστα να βοηθήσουν στο σωστό σχεδιασμό και οργάνωση χώρων εργασίας (εργονομία).

Τι προκαλεί η πολύωρη εργασία μπροστά στον υπολογιστή;
Προηγούμενες μελέτες έχουν αποδείξει ότι η εργασία μπροστά σε μία οθόνη υπολογιστή μπορεί να προκαλέσει δυσφορία στα μάτια, στον αυχένα και στους ώμους, επισημαίνοντας ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ αυτών των συμπτωμάτων.
Συγκρίνοντας την παρατήρηση αντικειμένων που βρίσκονται μακριά μας με την παρατήρηση της οθόνης ενός υπολογιστή, καταλαβαίνουμε ότι στην δεύτερη περίπτωση δημιουργείται μεγαλύτερος φόρτος στους μύες, μέσα, αλλά και γύρω από τα μάτια μας.
Επίσης, όταν βρισκόμαστε αρκετές ώρες την ημέρα μπροστά από έναν υπολογιστή αυξάνεται η οφθαλμική κόπωση, καθώς η σύγκλιση (ικανότητα ματιών να κινούνται μαζί προκειμένου να μπορέσουν να διατηρήσουν το είδωλο της εικόνας που βλέπουμε μονό και όχι διπλό) και η προσαρμογή (δυνατότητα του ματιού να αλλάζει τη δύναμή του, προκειμένου να διατηρήσει καθαρή εικόνα και εστίαση σε όλες τις αποστάσεις) των ματιών παίζουν συνεχή και πρωτεύοντα ρόλο στην κοντινή εργασία. Ομοίως και οι μύες του αυχένα επηρεάζονται από τη σταθεροποίηση του βλέμματος, η οποία συνεπάγεται και συνεχή σταθεροποίηση της κεφαλής. Το έντονο φως το οποίο προκαλείται από την οθόνη του υπολογιστή επηρεάζει την απόκριση της προσαρμογής των ματιών και μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη ενόχληση στην περιοχή μέσα και γύρω από αυτά, όπως επίσης και να επηρεάσει τις επιδόσεις ανάγνωσης.

Πως μας επηρεάζει το έντονο φως πίσω από την οθόνη μας;
Προκειμένου να εξετάσουν πως το έντονο φως επηρεάζει τους μύες στην περιοχή του αυχένα και της ωμοπλάτης, οι ερευνητές ζήτησαν από 15 υγιείς φοιτητές με φυσιολογική όραση του τμήματος Οπτομετρίας του Πανεπιστημιακού κολλεγίου της Νοτιοανατολικής Νορβηγίας να συμμετέχουν σε μια μελέτη. Οι δώδεκα από τους φοιτητές ήταν γυναίκες. Ο μέσος όρος ηλικίας των συμμετεχόντων ήταν 19-25 χρονών και χρησιμοποιούσαν υπολογιστές κατά μέσο όρο 11 χρόνια.

Κριτήρια συμμετοχής και αποκλεισμού της μελέτης
Από τη μελέτη αποκλείστηκαν άτομα τα οποία είχαν χρόνια αυχενικά προβλήματα, δυσλεξία, άλλες χρόνιες παθήσεις ή έπαιρναν σε καθημερινή βάση φάρμακα, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν την κυκλοφορία του αίματος, ή να επηρεάσουν την όραση των συμμετεχόντων. Ο μέσος όρος οπτικής οξύτητας των συμμετεχόντων ήταν αρκετά υψηλός (περίπου 10/10). Οι οκτώ φοιτητές που συμμετείχαν στη μελέτη και ήταν χρήστες φακών επαφής ή φορούσαν γυαλιά, χρειάστηκε να φορούν τη διόρθωσή τους καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης.

Πως έγινε η μελέτη;
Οι ερευνητές ανάθεσαν στους συμμετέχοντες να διαβάσουν ένα κείμενο σε μια οθόνη, υπό δύο διαφορετικές συνθήκες: 30 λεπτά σε ένα βέλτιστο περιβάλλον και εργονομικό χώρο εργασίας και 30 λεπτά εκτεθειμένοι σε έντονο φως πίσω από την οθόνη. Η σειρά των συνθηκών επιλέχθηκε τυχαία. Μεταξύ των δύο συνθηκών υπήρξε διάλειμμα 5 λεπτών για όλους τους συμμετέχοντες. Οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να καθίσουν σε κανονική θέση και βελτιστοποίησαν τις θέσεις σύμφωνα με τις διεθνείς συστάσεις. Για να διατηρήσουν τον τραπεζοειδή μυ όσο το δυνατόν πιο χαλαρό, οι συμμετέχοντες μπορούσαν να αναπαύσουν τους πήχεις τους επάνω στα στηρίγματα των καθισμάτων. Το ύψος του τραπεζιού ήταν πάνω από το ύψος του αγκώνα όταν οι συμμετέχοντες ήταν καθιστοί. 
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να διαβάσουν ένα κείμενο μπροστά σε μια οθόνη υγρών κρυστάλλων 24 ιντσών με ανάλυση 1920&#215;1200 pixels και με μέσο ρυθμό ανανέωσης 69,5Hz. Η οθόνη είχε αντιανακλαστική επίστρωση και ήταν συνδεδεμένη με φορητό υπολογιστή. Προκειμένου οι συμμετέχοντες να είναι συγκεντρωμένοι, οι ερευνητές τους επισήμαναν ότι θα πρέπει να απαντήσουν σε ορισμένες ερωτήσεις, σχετικές με την κατανόηση του κειμένου αργότερα. Μεταξύ των διαλειμμάτων, οι συμμετέχοντες μπορούσαν να ξεκουραστούν, όχι όμως να περπατήσουν, ενώ υπήρχε επίσης και κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης εντός της αίθουσας. Η οθόνη του υπολογιστή και η πηγή έντονου φωτός ήταν απενεργοποιημένες κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων.
Οι ερευνητές δημιούργησαν έντονο φως με δύο μεγάλα επίπεδα φωτιστικά, τοποθετημένα περίπου 70cm πίσω από την οθόνη του υπολογιστή, θέλοντας να προσομοιάσουν έτσι την τοποθέτηση παραθύρων πίσω από την οθόνη του υπολογιστή και να εξασφαλιστεί συμμετρική έκθεση στο θάμβος και στα δύο μάτια.
Κατασκεύασαν τα φωτιστικά από ημιδιαφανές υλικό διάχυσης με λαμπτήρες φθορισμού 60Watt. Η ένταση των φωτιστικών κυμαινόταν από 2800-5100 cd/m2, το οποίο είναι παρόμοιο με τη φωτεινότητα που έχει ένα παράθυρο μια συννεφιασμένη μέρα. Κατά τη διάρκεια της βέλτιστης κατάστασης, τα επίπεδα φωτεινότητας ήταν 155 cd/m2στην επιφάνεια εργασίας της οθόνης και 46cd/m2στο φόντο. Οι τιμές αυτές συμπίπτουν με τη συνιστώμενη αναλογία φωτεινότητας 5:3:1 που ορίζεται για ένα χώρο εργασίας.
Όταν ένας συμμετέχων βρισκόταν υπό συνθήκες έντονου φωτός, η φωτεινότητα ήταν 155cd/m2στο χώρο εργασίας, 590 cd/m2 στην οθόνη του υπολογιστή και 4268 cd/m2στο φόντο. Αυτή η αναλογία 1:4:28 θεωρείται υπερβολικό φως στο φόντο (background).
Οι συμμετέχοντες βαθμολόγησαν τη δυσφορία ή την κόπωσή τους για διάφορες ανατομικές περιοχές σε μια οπτική ανατομική κλίμακα. Οι ερευνητές αντίστοιχα χρησιμοποίησαν ηλεκτρομυογράφημα, προκειμένου να μετρηθεί αντικειμενικά η ηλεκτρική δραστηριότητα των συμμετεχόντων στον τραπεζοειδή και στο σφιγκτήρα μυ. Επίσης μετρήθηκε η ροή αίματος στην περιοχή των μυών και ο καρδιακός ρυθμός.

Συμπτώματα έκθεσης σε έντονο φως μπροστά από υπολογιστή: Αποτελέσματα μελέτης
Όσον αφορά τα αποτελέσματα, αρχικά δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο συνθηκών ανάγνωσης (έντονου φωτισμού και βέλτιστου φωτισμού). Ωστόσο, μετά από 10,20 και 30 λεπτά ανάγνωσης παρατηρήθηκε υψηλότερη συχνότητα πόνου στα μάτια, όταν οι ασθενείς είχαν εκτεθεί σε έντονο φως (θάμβος), σε σύγκριση με το βέλτιστο φωτισμό. Η διαφορά αυτή ήταν στατιστικά σημαντική (p=0,011). Οι συμμετέχοντες επίσης ανέφεραν συμπτώματα ξηροφθαλμίας, θολή όραση, φωτοφοβία και πονοκέφαλο στην κατάσταση του έντονου φωτός, συγκριτικά με τις βέλτιστες συνθήκες φωτισμού, μετά από 30 λεπτά ανάγνωσης. Η κούραση των ματιών ήταν περισσότερο έντονη στην κατάσταση του έντονου φωτός, καθώς και ο πόνος στο αυχένα. Ακόμη παρατηρήθηκε ότι ο πόνος των οφθαλμών, ο πόνος του αυχένα και η γενικότερη κούραση αυξανόταν με το χρόνο, και στις δύο συνθήκες φωτισμού.
Οι ερευνητές ανίχνευσαν μεγαλύτερη μυϊκή δραστηριότητα στο σφιγκτήρα μυ στην κατάσταση έντονου φωτισμού, σε σύγκριση με τις βέλτιστες συνθήκες φωτισμού. Η ροή του αίματος στον τραπεζοειδή μυ ήταν επίσης υψηλότερη στο έντονο φως απ’ ότι στη βέλτιστη κατάσταση. Βρέθηκε ένας συσχετισμός μεταξύ της μυϊκής δραστηριότητας του σφιγκτήρα μυ, της ροής του αίματος του τραπεζοειδή και του πόνου του αυχένα και στις δύο συνθήκες φωτισμού στις οποίες εκτέθηκαν οι συμμετέχοντες.
Τόσο το ψυχολογικό στρες, όσο και η έκθεση σε έντονο φως έχει αποδειχθεί και από προηγούμενες μελέτες ότι αυξάνουν τον καρδιακό ρυθμό. Ωστόσο, στη μελέτη αυτή δεν υπήρχε σημαντική διαφορά στο ρυθμό της καρδιάς μεταξύ του θάμβους και των βέλτιστων συνθηκών φωτισμού.
Οι ερευνητές καταλήγουν στο γεγονός ότι τα μάτια και ο αυχένας συνδέονται στενά και αυτό υποδεικνύει το σημαντικό ρόλο που παίζουν οι μύες του αυχένα στη φυσιολογική οπτική απόδοση, καθώς και στη σταθεροποίηση του βλέμματος. Επιπλέον, η αντίληψη της ιδιοδεκτικότητας (που βρίσκεται το σώμα μου σε σχέση με το χώρο και που βρίσκονται τα μέλη του σώματός μου σε σχέση μεταξύ τους), η οποία απάγεται από μύες του κρανίου, μπορεί να επηρεάσει την κινητική δραστηριότητα και μπορεί να αποτελέσει μια πιθανή εξήγηση για το πώς βλέπουμε.

Question 10

Έκθεση στο μπλε φως και ΗΕΩ

Accepted Answer

Πόσο επικίνδυνο είναι το μπλε φως των οθονών που χρησιμοποιούμε για την υγεία των ματιών μας;
Η έκθεση σε συγκεκριμένα μήκη κύματος του μπλε φωτός σχετίζονται με Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας (ΗΕΩ) και ενέχουν κινδύνους ακόμη και για πιθανή τύφλωση!
Ο αμφιβληστροειδής είναι ένας φωτοευαίσθητος νέυρινος εσωτερικός χιτώνας του ματιού, στον οποίο απεικονίζεται το είδωλο της εικόνας που βλέπουμε.
Η ωχρά κηλίδα είναι η κεντρική περιοχή του αμφιβληστροειδούς και περιέχει νευρικά φωτοευαίσθητα κύτταρα (φωτοϋποδοχείς), τα οποία μετατρέπουν την οπτική πληροφορία σε ηλεκτρικό σήμα, προκειμένου να γίνει η επεξεργασία της εικόνας από τον εγκέφαλο. Η περιοχή της ωχράς είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κεντρική και έγχρωμη όρασή μας, αλλά και για τη διεκπεραίωση σημαντικών καθημερινών μας δραστηριοτήτων όπως η αναγνώριση αντικειμένων, αλλά και προσώπων.
Η ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας (ΗΕΩ) είναι μια πάθηση που προσβάλλει άτομα άνω των 50 ετών και αφορά στην εκφύλιση των νεύρινων κυττάρων του αμφιβληστροειδούς. Η πάθηση αυτή έχει προσβάλλει περισσότερα από 50.000 άτομα στη χώρα μας, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ασθενείς που έχουν διαγνωστεί με τη νόσο ανέρχονται σε 150 εκατομμύρια. Σύμφωνα με μελέτες, το ποσοστό αυτό αναμένεται να αυξηθεί μέσα στα επόμενα χρόνια.
Στις περισσότερες περιπτώσεις η ΗΕΩ προκαλείται από ατροφία του αμφιβληστροειδή, λόγω βλάβης κυττάρων του μελαγχρώου επιθηλίου (κύτταρα που περιέχουν τη χρωστική μελανίνη και δεσμεύουν το φως που δεν απορροφάται από τους φωτοϋποδοχείς, προστατεύοντας έτσι τον οφθαλμό από την υπεριώδη ακτινοβολία).
Η ΗΕΩ διακρίνεται σε ξηρού και υγρού τύπου. Στην ξηρού τύπου ΗΕΩ παρατηρείται σταδιακή καταστροφή των φωτοϋποδοχέων, με αποτέλεσμα τη βαθμιαία απώλεια της κεντρικής όρασης. Η υγρού τύπου ΗΕΩ συνοδεύεται από εμφάνιση νέων παθολογικών αγγείων, τα οποία είναι εξαιρετικά εύθραυστα, με αποτέλεσμα να σπάνε και να αιμορραγούν. Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε συλλογή αίματος, υγρού, λιπιδίων, ακόμη και αποκόλληση στιβάδων του ματιού, καταλήγοντας σε τύφλωση.
Οι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τη νόσο είναι η ηλικία (άνω των 50 ετών), το κάπνισμα, γενετικοί παράγοντες και η ελλιπή αντιοξειδωτική διατροφή. Τελευταίες μελέτες δείχνουν ότι η έκθεση στο μπλε φως αποτελεί πιθανό παράγοντα κινδύνου εμφάνισης ΗΕΩ.

Ποια είναι η σχέση του μπλε φωτός με τα μάτι μας και πώς συνδέεται με την ΗΕΩ;
Λίγα λόγια για το μπλε φως..
Το μπλε φως αποτελεί μέρος του ορατού φάσματος, συγκεκριμένα στα 415-495nm. Το μπλε φως χωρίζεται σε 2 μέρη: α) Στο μπλε-ιώδες (415-455nm) και στο μπλε-τιρκουάζ (465-495nm). Όταν το φως στο μπλε-ιώδες φάσμα «χτυπά» το μάτι λαμβάνει χώρα μια μοναδική διαδικασία. Καθώς τα φωτοευαίσθητα νευρικά κύτταρα του αμφιβληστροειδή ξεκινούν τη διαδικασία της φωτομετατροπής, προκειμένου να μετατραπεί η οπτική πληροφορία σε νευρικό σήμα, στο μάτι μας παράγονται κάποιες ενδιάμεσες ουσίες, οι οποίες επιτρέπουν την είσοδο ακόμη περισσότερων μπλε-ιώδους φωτονίων (μικρών πακέτων ενέργειας), απ’ ότι οποιοδήποτε άλλο φως στο οπτικό φάσμα. Η έκθεση αυτή προκαλεί μεταβολές στη λειτουργία των κυττάρων του ματιού, παράγοντας αντιδραστικά είδη οξυγόνου, τα οποία διαταράσσουν τις δομές και τις λειτουργίες των μεμβρανών των νευρικών κυττάρων του αμφιβληστροειδούς, όπως το μελάγχρουν επιθήλιο. Το αποτέλεσμα είναι η συσσώρευση απόβλητων-προϊόντων (λιποφουσκίνης) στα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς.
Να τονίσουμε ότι δεν είναι όλο το μπλε φως βλαβερό. Στην πραγματικότητα οι δύο ζώνες που αναφέρθηκαν παραπάνω (μπλε-ιώδες και μπλε-τιρκουάζ) έχουν πολύ διαφορετικές επιδράσεις στα μάτια. Εκτός από τη συνδρομή του στην οπτική οξύτητα, την ευαισθησία στην αντίθεση και την έγχρωμη όραση, το φως στο μπλε-τιρκουάζ φάσμα είναι απαραίτητο για το αντανακλαστικό της σμίκρυνσης της διαμέτρου της κόρης μας στο έντονο φως, αλλά και για το συγχρονισμό του κιρκάδιου ρυθμού μας (ο ρυθμός που αποτελεί το εσωτερικό μας ρολόι και αφορά τις βιολογικές διαδικασίες που συμβαίνουν στον οργανισμό μας σε διάρκεια 24ώρου). Επίσης η έκθεση στο μπλε-τιρκουάζ φως μας βοηθά να ρυθμίσουμε τη μνήμη, τη διάθεσή μας, να επιτύχουμε ορμονική ισορροπία, αλλά και να διατηρήσουμε τη γενική μας υγεία. Από την άλλη πλευρά, η έκθεση στο μπλε-ιώδες φως είναι βλαβερή για τον αμφιβληστροειδή και με την πάροδο του χρόνου προκαλεί σταδιακό κυτταρικό θάνατο του ιστού.

Ποια είναι η σχέση της έκθεσης στο φως με την ΗΕΩ;
Επιδημιολογικές μελέτες συσχετίζουν τη χρόνια έκθεση στο φως του ηλίου με την ΗΕΩ. Συγκεκριμένα, μελέτη της κλινικής Beaver Dam Eye στις ΗΠΑ, έδειξε ότι η έκθεση στο ηλιακό φως σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες είναι στενά συνδεδεμένη με υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης ανωμαλιών στη δομή του μελαγχρώου επιθηλίου και αρχόμενη ΗΕΩ. Επίσης, σε μελέτη του Chesapeake Bay Waterman, μια ομάδα συμμετεχόντων με προχωρημένο στάδιο ΗΕΩ, ανέφεραν υψηλά επίπεδα έκθεσης σε μπλε φως τα προηγούμενα 20 χρόνια. Πρόσφατα σε ευρωπαϊκή μελέτη (EUREYE), αναφέρθηκε ότι υπάρχει σημαντική συσχέτιση μεταξύ μακροχρόνιας έκθεσης στο μπλε φως σε συμμετέχοντες οι οποίοι κατανάλωναν προϊόντα χαμηλά σε αντιοξειδωτικά (συμπεριλαμβανομένων βιταμίνης C, E, ζεαξανθίνης και σιδήρου).
Γενικά η ποσότητα έκθεσης στο μπλε φως ποικίλει ανάλογα με την ώρα της ημέρας, την τοποθεσία και την εποχή. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το 25-30% του ηλιακού φωτός αποτελείται από μπλε φως, το οποίο μπορεί επίσης να υπάρχει και σε πηγές μοντέρνου φωτισμού (LED), σε λαμπτήρες φθορισμού μικρού μεγέθους και σε φωτιστικά υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Όσο πιο ψυχρό-λευκό είναι το φως, τόσο περισσότερο μπλε φως εκπέμπει. Άλλες πηγές βλαβερού μπλε φωτός αποτελούν οι ηλεκτρονικές συσκευές , όπως τηλεοράσεις, laptops, smartphones και tablets. Η δημοτικότητα και η αναγκαιότητα τέτοιων συσκευών εξασφαλίζει τη συνεχή έκθεσή μας σε υψηλής έντασης μπλε φως.
Δυστυχώς, το συσσωρετικό αυτό αποτέλεσμα σε βάθος χρόνου, μπορεί να προκαλέσει βλάβη και αργότερα καταστροφή κυττάρων του αμφιβληστροειδούς, οδηγώντας σε ΗΕΩ. Για το λόγο αυτό τονίζουμε ότι η προστασία των ματιών μας από την έκθεση σε επιβλαβή μπλε ακτινοβολία είναι υψίστης σημασίας.

Ποια είναι τα μέτρα προστασίας από την έκθεση στο μπλε φως;
Εξαιρετικά ωφέλιμη είναι η κατανάλωση συμπληρωμάτων διατροφής, τα οποία είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά και ψευδάργυρο (τα οποία χορηγούνται και σε ασθενείς που πάσχουν ήδη από ΗΕΩ), καθώς φαίνεται να μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης ΗΕΩ κατά 25%. Υψηλή δόση συνδυασμού βιταμινών C, E, β-καροτένης και ψευδαργύρου έχουν επίσης προταθεί για τη μείωση της βλάβης του αμφιβληστροειδούς από την υπερβολική έκθεση στο μπλε φως. Εξίσου σημαντική, ωστόσο είναι και ο περιορισμός της έκθεσης των ασθενών σε ηλεκτρονικές συσκευές, αλλά και οι συμβουλές των ειδικών για την προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία που προκαλεί το μπλε-ιώδες φως.

Συμβουλές προστασίας από το υπεριώδες φως των ηλεκτρονικών συσκευών
Στις μέρες μας υπάρχουν τεχνολογίες στους οφθαλμικούς φακούς που μειώνουν τα επίπεδα της έκθεσης στην επιβλαβή ακτινοβολία του μπλε-ιώδους φάσματος, ενώ επιτρέπουν στο υπόλοιπο του ορατού φάσματος να εισέρχεται στον οφθαλμό. Υπάρχουν πολλές εταιρίες οφθαλμικών φακών στη χώρα μας, οι οποίες παρέχουν τα λεγόμενα «blue-blocking» φίλτρα. Επίσης, ορισμένοι κατασκευαστές ενδοφθάλμιων φακών (που αντικαθιστούν τον κρυσταλλοειδή φακό του ματιού στην περίπτωση του καταρράκτη) περιλαμβάνουν «blue-blocking» χρωστικές σε ορισμένους φακούς, συμπεριλαμβανομένου του UV-blocking, για την υπεριώδη ακτινοβολία.
Η καθημερινή έκθεση στο μπλε φως το οποίο προέρχεται από τους σύγχρονους τρόπους φωτισμού και τις ηλεκτρονικές συσκευές θα πρέπει να παρομοιαστεί με την έκθεση στην υπεριώδη (UV) ακτινοβολία που γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες, προκειμένου να καταλάβουμε τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Η σωστή προστασία των ματιών στην εφηβική και πρώιμη ενήλικη ζωή θα μπορούσε να βοηθήσει σε μεγάλο βαθμό στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης ΗΕΩ και της μη αναστρέψιμης τύφλωσης σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η εκπαίδευση των ασθενών για το σκοπό αυτό και οι συμβουλές που πρέπει να δίνουμε ως ειδικοί για τους κινδύνους και την προστασία από τις πηγές βλαβερού μπλε φωτός είναι απαραίτητη, παρά το γεγονός ότι οι ηλεκτρονικές συσκευές αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας.

Question 11

Οι βλαβερές επιπτώσεις του ήλιου στα μάτια μας

Accepted Answer

Αδιαμφισβήτητα ο ήλιος αποτελεί πηγή ζωής για όλους μας. Ωστόσο, η ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να αποβεί βλαβερή και καταστροφική, τόσο για το δέρμα, όσο και για τα μάτια μας. Μάλιστα ο βαθμός επικινδυνότητας έχει αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, εξαιτίας της εξάλειψης του όζοντος στην ατμόσφαιρα, όπου όλο και περισσότερη υπεριώδης ακτινοβολία εισέρχεται στη Γη.
Η ηλιακή ακτινοβολία αποτελείται από υπέρυθρες, υπεριώδεις (UV) και ακτίνες υψηλής ενέργειας που ανήκουν στο ορατό φάσμα (είναι δηλαδή αντιληπτές από εμάς). Οι ακτίνες αυτές προκαλούν βλάβες τόσο στους εξωτερικούς χιτώνες του ματιού, όσο και στον αμφιβληστροειδή χιτώνα στον οποίο απεικονίζεται το είδωλο της εικόνας που βλέπουμε.
Η βλαπτική δράση της ηλιακής ακτινοβολίας είναι συσσωρευτική, δηλαδή προστίθεται χρόνο με το χρόνο. Μελέτες αναφέρουν ότι περισσότερο από το 90% των καρκίνων του δέρματος οφείλεται στην ηλιακή υπεριώδη ακτινοβολία και σχετίζεται με τον αριθμό των ηλιακών εγκαυμάτων που βιώνει ένα άτομο κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Είναι γεγονός ότι μπορούμε να μειώσουμε τη διείσδυση της ηλιακής ακτινοβολίας μέσα στα μάτια μας με διάφορους τρόπους, όπως το αντανακλαστικό κλείσιμο της κόρης στο έντονο φως ή το εκούσιο κλείσιμο των βλεφάρων. Εντούτοις, αυτό μπορεί να συμβεί σε συνθήκες έντονου ορατού φωτός. Οι μηχανισμοί αυτοί δεν μπορούν να ενεργοποιηθούν από έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία, η οποία μπορεί να εξακολουθεί να είναι σε υψηλά επίπεδα, ακόμη και σε ημέρες που υπάρχει συννεφιά. Καταλαβαίνουμε επομένως ότι αυτές οι "φυσικές άμυνες" έναντι της υπεριώδους ακτινοβολίας είναι περιορισμένες.

Καρκίνωμα κάτω βλεφάρου
Πιο αναλυτικά εξαιτίας της ηλιακής ακτινοβολίας στα βλέφαρα παρατηρείται γήρανση του λεπτού δέρματος στη γύρω περιοχή (εμφάνιση ρυτίδων). Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστούν και καρκινικές αλλοιώσεις (καρκίνωμα ή μελάνωμα) (Εικόνα 1). Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, στις περισσότερες περιπτώσεις μελανώματα μπορούν να εμφανιστούν στο κάτω βλέφαρο, το οποίο λαμβάνει και την περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία. Σημάδια που μπορεί να σας θορυβήσουν είναι:

Φλεγμονή των βλεφαρίδων που επιμένει παρά τη θεραπευτική αγωγή που ακολουθείτε.
Ανεξήγητη απώλεια βλεφαρίδων.
Περιοχή των βλεφάρων που μπορεί να αιμορραγεί συχνά και δεν εξαφανίζεται

Σε αυτές τις περιπτώσεις ακόμη και αν δε νιώθετε ενόχληση, παρά τα παραπάνω συμπτώματα, καλό θα είναι να επισκεφθείτε τον οφθαλμίατρό σας.
Εικόνα 1: Καρκίνωμα κάτω βλεφάρου
Εκτός από τον καρκίνο των βλεφάρων (εξωτερικά του ματιού), εξαιρετικά επικίνδυνο είναι και το μελάνωμα εντός του οφθαλμού (ενδοβολβικό μελάνωμα). Αν και σπάνιο, θεωρείται ο πιο συχνός τύπος καρκίνου στα μάτια σε ενήλικες. Προσβάλλει τον χοριοειδή (χιτώνας με πολλά αγγεία), που βρίσκεται πίσω από τον αμφιβληστροειδή και την ίριδα (χρωματιστό μέρος του ματιού). Συμπτώματα του ενδοβολβικού μελανώματος αποτελούν η θολή όραση, η αλλαγή στο σχήμα της κόρης ή κάποιο μαύρο σημάδι στην ίριδα. Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις η διάγνωση του μελανώματος γίνεται σε τυχαίο έλεγχο, λόγω της περιφερικής εντόπισης. Ο τακτικός προληπτικός (ετήσιος) οφθαλμολογικός έλεγχος είναι απαραίτητος σε αυτές τις περιπτώσεις, καθώς εάν εμφανιστεί ή μεγαλώσει το μελάνωμα, είναι ήδη αργά.

Φωτοκερατίτιδα
Η φωτοκερατίτιδα είναι μια φλεγμονή του κερατοειδούς χιτώνα (διάφανος χιτώνας στο πρόσθιο μέρος του ματιού, στον οποίο εισέρχονται οι ακτίνες του φωτός και περνούν στα υπόλοιπα τμήματα, έως ότου φθάσουν στον αμφιβληστροειδή). Μέσα σε λίγες ώρες από την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να εμφανιστεί φωτοκερατίτιδα (Εικόνα 2). Είναι πολύ συχνό φαινόμενο σε σκιέρ και ορειβάτες, οι οποίοι εκτίθενται σε υψηλά επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας, λόγων μεγάλου υψομέτρου και μεγάλης ανακλαστικότητας ακτινοβολίας εδάφους (πχ χιόνι). Ανάλογα προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν και στη θάλασσα (πχ σε ιστιοπλόους), λόγω της ανάκλασης των ακτινών του ήλιου στο νερό. Η φωτοκερατίτιδα είναι αρκετά επώδυνη, ωστόσο δε φαίνεται να έχει μη αναστρέψιμα αποτελέσματα για την όραση. Παρενέργειες της φωτοκερατίτιδας αποτελούν οι χρόνιες ενοχλήσεις της πρόσθιας επιφάνειας του ματιού, όπως η δακρύρροια.
Εικόνα 2: Φωτοκερατίτιδα

Καταρράκτης
Ο καταρράκτης σχετίζεται άμεσα με την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία και αποτελεί μια από τις κυριότερες αιτίες τύφλωσης στον κόσμο. Η μακροχρόνια έκθεση στον ήλιο επηρεάζει την καθαρότητα του κρυσταλλοειδούς φακού, ο οποίος σταδιακά θολώνει και αποκτά μια κίτρινη απόχρωση, δυσκολεύοντας τον ασθενή να εστιάσει. Σύμφωνα με μελέτες, έως και το 20% των περιστατικών καταρράκτη μπορεί να προκληθεί από υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (ιδιαίτερα σε UVB) και ως εκ τούτου μπορούν να αποφευχθούν.

Ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας
Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι μια εκφυλιστική πάθηση που αφορά άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών (Εικόνα 3). Η ωχρά κηλίδα είναι μια μικρή περιοχή κυττάρων στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς, τα οποία απορροφούν το φως (οπτική πληροφορία), το μετατρέπουν σε ηλεκτρικό σήμα, ενώ στη συνέχεια η πληροφορία αυτή μεταφέρεται στον εγκέφαλο προς επεξεργασία. Η περιοχή της ωχράς είναι υπεύθυνη για την κεντρική, ευκρινή και έγχρωμη όραση. Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας αντιστοιχεί σε αλλοίωση της κεντρικής μας όρασης, με αποτέλεσμα ο ασθενής να μην μπορεί να διαβάσει ή να δει τα χαρακτηριστικά ενός προσώπου. Οι παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε εκφύλιση της ωχράς είναι η προχωρημένη ηλικία, η διατροφή, το κάπνισμα, και το θετικό οικογενειακό ιστορικό. Ωστόσο, μελέτες πιστοποιούν ότι προδιαθεσικός παράγοντας εμφάνισης της νόσου είναι και η μακροχρόνια έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και συγκεκριμένα στη υπεριώδη ακτινοβολία Α (UVA), αλλά και στο μπλε φως του ορατού φάσματος. Η συσσώρευση της ηλιακής ακτινοβολίας με τα χρόνια αυξάνει το ποσοστό που θα εμφανιστεί η νόσος στην 3η ηλικία.
Εικόνα 3: Ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας
Η βλάβη που προκαλείται στον ιστό του αμφιβληστροειδούς είναι μη αναστρέψιμη, καθώς σταδιακά θολώνει το κέντρο προσήλωσης του ασθενούς, ενώ στη συνέχεια αντικαθίσταται από ένα εκτεταμένο σκότωμα (μαύρη περιοχή του οπτικού πεδίου με χαμηλή ευαισθησία). Ο ασθενής με ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας διατηρεί την περιφερική του όραση (πχ να κινηθεί μέσα στο σπίτι και στο δρόμο), νομικά όμως καθίσταται τυφλός.
Σημαντικό επίσης είναι να αποφεύγεται η απευθείας παρατήρηση του ήλιου χωρίς γυαλιά ηλίου με προστατευτικά φίλτρα, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, ακόμα και σε διάστημα έκλειψης ηλίου, καθώς μπορεί να προκληθεί έγκαυμα ωχράς κηλίδας.

Ηλιακή ωχροπάθεια
Η ηλιακή ωχροπάθεια αφορά βλάβη του αμφιβληστροειδούς, (συγκεκριμένα της ωχράς κηλίδας), η οποία προκύπτει από παρατεταμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία (Εικόνα 4). Η απορρόφηση υπεριώδους ακτινοβολίας είναι και σε αυτή την περίπτωση υπεύθυνη για την πάθηση αυτή. Ανησυχητικά συμπτώματα αποτελούν η θολή όραση, κάποιο κεντρικό ή περιφερικό σκότωμα, φωτοφοβία, ακόμη και πονοκέφαλος.
Εικόνα 4: Βυθός με ηλιακή ωχροπάθεια
Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν είτε στο ένα μάτι, είτε και στα δύο. Σημειώνουμε ότι ακόμη και μικρής διάρκειας έκθεσης στον ήλιο, της τάξης του ενός λεπτού, μπορεί να προκαλέσει σημαντική βλάβη στον αμφιβληστροειδή. Η ηλιακή ωχροπάθεια είναι δυνατό να προκαλέσει μη αναστρέψιμες βλάβες στην όραση.

Τρόποι προστασίας
Η προστασία των ματιών μας από την ηλιακή ακτινοβολία θα πρέπει να τηρείται όλους τους μήνες του χρόνου. Απαραίτητη είναι η χρήση γυαλιών ηλίου τα έχουν ειδικά προστατευτικά φίλτρα, τόσο για την υπεριώδη ακτινοβολία, όσο και για το επικίνδυνο μπλε φως, το οποίο προκαλεί βλάβη στον αμφιβληστροειδή χιτώνα. Θυμηθείτε ότι θα πρέπει να αγοράζετε τα γυαλιά ηλίου σας μόνο από οπτικά καταστήματα και όχι από πλανόδιους πωλητές. Επίσης, σημαντικό είναι να φοράμε καπέλο με γείσο τους καλοκαιρινούς μήνες (ιδιαίτερα ηλικιωμένοι και παιδιά) για ευρύτερη προστασία από την ακτινοβολία του ήλιου. Ακόμη, φροντίδα χρειάζεται και η περιοχή γύρω από τα μάτια, όπου συστήνουμε στους ασθενείς να χρησιμοποιούν ειδικές υποαλλεργικές αντηλιακές κρέμες, οι οποίες προστατεύουν την περιοχή των ματιών και των βλεφάρων μας.

Question 12

Βιταμίνη C - Προστασία από την εμφάνιση καταράκτη

Accepted Answer

Οι παππούδες μας έλεγαν ότι η μεγάλη κατανάλωση καρότου χρειάζεται για να έχει κάποιος καλή όραση. Σήμερα όμως οι έρευνες προχωρούν ένα βήμα ακόμη λέγοντας ότι η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε βιταμίνη C μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη του καταρράκτη, μια κατάσταση από την οποία δεν μπορούμε να «ξεφύγουμε», λόγω της φυσικής γήρανσης των οφθαλμών. Δυστυχώς ακόμη και στη σημερινή εποχή ο καταρράκτης μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απώλεια όρασης.
Ερευνητές στο King college του Λονδίνου παρακολούθησαν την εξέλιξη του καταρράκτη (της προοδευτικής θόλωσης του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού) σε 324 οφθαλμούς δίδυμων γυναικών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Εξέτασαν φωτογραφίες των φακών των ασθενών για να προσδιορίσουν το στάδιο εξέλιξης της ασθένειας. Ταυτόχρονα στις συμμετέχουσες δόθηκε ένα ερωτηματολόγιο σχετικό με την πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, συμπεριλαμβανομένων και της βιταμίνης C.
Παρ’ ότι όπως αναφέραμε ο καταρράκτης θεωρείται μια «πάθηση» των ματιών που οφείλεται στη γήρανση, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η διατροφή, μπορεί να έχουν προστατευτική-προληπτική επίδραση. Στην αρχή της μελέτης, τα άτομα που έκαναν διατροφή πλούσια σε βιταμίνη C είχαν μια μείωση κινδύνου για εμφάνιση καταρράκτη. Μετά από 10 χρόνια οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν περισσότερη ποσότητα βιταμίνης C, είχαν μείωση κινδύνου 33% στην εξέλιξη του καταρράκτη, σε σύγκριση με τα άτομα που κατανάλωναν λιγότερη ποσότητα.
Οι ερευνητές υποθέτουν ότι η κατανάλωση βιταμίνης C μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα της ήδη υπάρχουσας βιταμίνης μέσα στο υγρό του ματιού, σχηματίζοντας ένα προστατευτικό φράγμα απέναντι στον καταρράκτη.
Ο επικεφαλής της μελέτης Δρ Chris Hammond, δήλωσε σε δελτίο τύπου, το οποίο εκδόθηκε από την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας, πως δεν είναι δυνατό να σταματήσουμε να γερνάμε, αλλά μπορούμε στα πλαίσια μιας υγιεινής και ισορροπημένης διατροφής και τρόπου ζωής-συμπεριλαμβανομένου της ρύθμισης του σακχάρου και της διακοπής του καπνίσματος-να μειώσουμε την πιθανότητα μιας χειρουργικής επέμβασης για την αφαίρεση του καταρράκτη.
Οι διαιτητικές αμερικανικές οδηγίες προτείνουν στους Αμερικανούς ενήλικες να καταναλώνουν 65-90mg βιταμίνης C την ημέρα, με ανώτατο όριο τα 2000mg. Το ανώτατο αυτό όριο τέθηκε καθώς η υπερβολική ημερήσια λήψη βιταμίνης C μπορεί να προκαλέσει διάρροια ή και ναυτία. Το Εθνικό Ινστιτούτο υγείας προτείνει το μεγαλύτερο μέρος της βιταμίνης C να καταναλώνεται από τρόφιμα όπως πιπεριές, σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, ακτινίδια, μπρόκολο, μούρα, εσπεριδοειδή, ντομάτες, μπιζέλια και παπάγια.

Question 13

Εγκεφαλικά επεισόδια στα μάτια και καρδιαγγειακά προβλήματα

Accepted Answer

Τα εγκεφαλικά επεισόδια στα μάτια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών προβλημάτων.
Ο αμφιβληστροειδής είναι ο σπουδαιότερος χιτώνας του ματιού, στον οποίο απεικονίζεται το είδωλο που βλέπουμε. Είναι επίσης υπεύθυνος για τη μετατροπή της φωτεινής ενέργειας (φωτός) σε ηλεκτρικό σήμα, έτσι ώστε να μεταφερθεί η πληροφορία στον εγκέφαλο.
Στις αγγειακές (κυκλοφορικές) παθήσεις του αμφιβληστροειδούς ανήκει η απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς, η οποία αναδύεται από την οπτική θηλή (κεφαλή οπτικού νεύρου). Στη διαταραχή αυτή παρατηρείται παύση της ροής του αίματος προς τις εσωτερικές στιβάδες με αποτέλεσμα ο βυθός να φαίνεται πιο ανοιχτός σε χρώμα σ’ αυτή την περιοχή (Εικόνα 1). Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η απότομη μείωση της όρασης από το ένα μάτι, χωρίς πόνο.
Εικόνα 1: Απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς,
Σύμφωνα με μια πρόσφατη γερμανική μελέτη, η απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αδιάγνωστων καρδιαγγειακών προβλημάτων περισσότερο απ’ όσο γνωρίζαμε στο παρελθόν.
Τα “εγκεφαλικά” στο μάτι είναι από τις πιο δύσκολες περιπτώσεις στην οφθαλμολογία. Όπως αναφέρθηκε στο περιοδικό Ophthalmology της Αμερικανικής Ακαδημίας Οφθαλμολογίας, δεν υπάρχει κάποια σίγουρη θεραπεία για την οξεία αντιμετώπιση της κατάστασης. Ωστόσο, έχει αναγνωριστεί ότι υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ των εγκεφαλικών επεισοδίων και καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου.
Σύμφωνα με την Dr Pielen της Οφθαλμολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου του Ανόβερου της Γερμανίας, μετά τη μη φλεγμονώδη απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς, οι θεραπευτικές επιλογές για το μάτι είναι πολύ περιορισμένες, καθώς δεν υπάρχει διαθέσιμη θεραπεία, η οποία θα μπορούσε να αποδειχθεί αποτελεσματική σε μια προοπτική και τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη.
Όπως εξήγησε η Dr Pielen, η πολλά υποσχόμενη θεραπευτική επιλογή της ενδο-αρτηριακής ινωδόλυσης (intra-arterialfibrinolysis) δοκιμάστηκε από την ευρωπαϊκή ομάδα αξιολόγησης. Ωστόσο, τα αποτελέσματα ήταν απογοητευτικά, καθώς η επιλεκτική ενδοαρτηριακή ινωδόλυση δεν ήταν ανώτερη σε σύγκριση με τη συμβατική θεραπεία που ήδη ακολουθείται. Παρά το ότι η μελέτη τερματίστηκε, εξακολουθεί να είναι μια από τις λίγες προοπτικές κλινικές δοκιμές που ερευνούν την οξεία μη-αρτηριδική απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς.
Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε τους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου σε ασθενείς με “οφθαλμικά εγκεφαλικά” διεξήχθη μια έρευνα στη Γερμανία. Εξαιτίας των προηγούμενων απογοητευτικών αποτελεσμάτων, ο σκοπός της νέας μελέτης ήταν να εξαχθούν τα κατάλληλα αποτελέσματα, τα οποία θα βοηθήσουν και θα συμβουλέψουν τους ασθενείς με απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς, αλλά συγχρόνως θα δώσουν λύσεις στους οφθαλμιάτρους σχετικά με τους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου.
Η ανάλυση κράτησε σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα, τα αποτελέσματα όμως ήταν σημαντικά, καθώς παρατηρήθηκε υψηλό ποσοστό των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου. Στη μελέτη βρέθηκε υψηλό ποσοστό ασθενών με στένωση των καρωτίδων, ενώ 5 ασθενείς εμφάνισαν εγκεφαλικό επεισόδιο μέσα σε 4 εβδομάδες μετά από απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς. Επιπλέον, οι ερευνητές έμειναν έκπληκτοι όταν ανακάλυψαν ότι ενώ οι παράγοντες κινδύνου ήταν παρόντες στο 67% των ασθενών που στο ιστορικό τους είχαν απόφραξη της κεντρικής αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς, η ολοκληρωμένη επεξεργασία της μελέτης εντόπισε τουλάχιστον έναν νέο παράγοντα κινδύνου στο 78% των ασθενών. Ακόμη, 31 ασθενείς (40%) είχαν στένωση καρωτίδας τουλάχιστον σε ποσοστό 70% και 11 ασθενείς εμφάνισαν εγκεφαλικό επεισόδιο. Αρτηριακή υπέρταση βρέθηκε σε 56 ασθενείς (73%), ενώ σε 12 συμμετέχοντες της μελέτης (16%) διαγνώστηκε για πρώτη φορά. Η συχνότητα εμφάνισης καρδιακών ασθενειών ήταν επίσης διαδεδομένη (22% στεφανιαία νόσο, 20% κολπική μαρμαρυγή, 17% βαλβιδική καρδιακή νόσος).
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι ότι οι παράγοντες κινδύνου υπερισχύουν σε ασθενείς με απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς, όπου ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου είναι 2,7 φορές μεγαλύτερος στους ασθενείς αυτούς σε σχέση με τους υγιείς (controls).
Για να αποφευχθεί το εγκεφαλικό σε ασθενείς με απόφραξη κεντρικής αρτηρίας αμφιβληστροειδούς, θα πρέπει όλοι οι ασθενείς να υποβάλλονται σε ολοκληρωμένο έλεγχο καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Εμείς συστήνουμε να επεκταθεί η ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους που παρουσιάζονται δευτεροπαθώς σε οφθαλμικά εγκεφαλικά, αλλά και να υπάρχει συνεργασία από ειδικούς όπως οι οφθαλμίατροι, οι καρδιολόγοι και οι νευρολόγοι για την πρόληψη των ασθενών και την καλύτερη πρόγνωση παρόμοιων σοβαρών καταστάσεων, όπως για παράδειγμα η μερική απόφραξη της αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς ή η παροδική αμαύρωση οπτικού πεδίου.

Question 14

Τεχνική υαλοειδεκτομής: Ποια είναι τα υλικά που μπορούν να αντικαταστήσουν το υαλοειδές;

Accepted Answer

Το υαλοειδές ή υαλώδες σώμα είναι ένα καθαρό, διαυγές ζελέ, το οποίο βρίσκεται στο χώρο μεταξύ κρυσταλλοειδούς φακού (φακός που αφαιρείται στην περίπτωση του καταρράκτη) και του αμφιβληστροειδούς χιτώνα (περιοχή όπου σχηματίζεται το είδωλο της εικόνας που βλέπουμε). Στο μεγαλύτερο μέρος του, το υαλοειδές αποτελείται από 98% νερό. Το υπόλοιπο 2% περιέχει κολλαγόνο, υαλουρονικό οξύ, σάκχαρα και πρωτεΐνες.
Το υαλοειδές λόγω της συμπαγούς σύστασής του βοηθάει το βολβό να διατηρήσει το σχήμα του μέσα στον κόγχο (κοιλότητα) του κρανίου. Επίσης, λόγω των επιμέρους υλικών του βοηθάει στην κυκλοφορία θρεπτικών ουσιών σε όλο το μάτι.
Με την πάροδο του χρόνου το υαλοειδές παρουσιάζει αλλαγές στη δομή του. Παρόμοιες αλλαγές συμβαίνουν επίσης και στα υπόλοιπα όργανα του σώματός μας. Συγκεκριμένα, το υαλοειδές χαλαρώνει και χάνει τη ζελατινώδη του υφή. Ιατρικά η κατάσταση αυτή ονομάζεται ρευστοποίηση ή συναίρεση υαλοειδούς και μπορεί να συμβεί απλώς λόγω προχωρημένης ηλικίας (Εικόνα 1). Συνήθη συμπτώματα της ρευστοποίησης του υαλοειδούς είναι οι μυωψίες (μυγάκια) και οι φωταψίες (λάμψεις). Το γεγονός αυτό δεν αντιμετωπίζεται χειρουργικά, παρά μόνο στην περίπτωση που τα συμπτώματα του ασθενούς είναι έντονα. Οι οφθαλμίατροι συνήθως συστήνουν τακτική παρακολούθηση.
Εικόνα 1: Αποκόλληση υαλοειδούς
Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου το ρευστοποιημένο υαλοειδές έλκει τον αμφιβληστροειδή χιτώνα ή τα αγγεία αυτού κατά τις οφθαλμικές κινήσεις (κινήσεις που πραγματοποιεί ο ασθενής καθώς γυρίζει το βλέμμα του για να κοιτάξει διάφορα αντικείμενα στην καθημερινότητά του). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ρωγμών ή και αποκόλληση τμημάτων του αμφιβληστροειδούς και οπών στην ωχρά κηλίδα. (Η ωχρά κηλίδα βρίσκεται στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς και είναι υπεύθυνη για την κεντρική, την έγχρωμη όραση και την αναγνώριση λεπτομερειών ενός προσώπου. Αποτελεί την πιο ευαίσθητη περιοχή του ματιού).
Η υαλοειδεκτομή ή βιτρεκτομή αποτελεί μια ευρέως χρησιμοποιούμενη τεχνική, η οποία εφαρμόζεται για πληθώρα καταστάσεων που μπορεί να προκαλούνται δευτεροπαθώς από τη ρευστοποίηση του υαλοειδούς, όπως αναφέραμε παραπάνω. Ουσιαστικά κατά την υαλοειδεκτομή αφαιρείται η αιτία που προκαλεί την έλξη στον αμφιβληστροειδή (υαλοειδές). Επίσης, ο χειρουργός μ’ αυτό τον τρόπο αποκτά πρόσβαση στον αμφιβληστροειδή προκειμένου να διαχειριστεί το πρόβλημα που προκάλεσε η έλξη του υαλοειδούς.
Μετά την απομάκρυνση του υαλοειδούς είναι απαραίτητο να γεμίσουμε ξανά την κοιλότητα που αυτό καταλάμβανε, καθώς το ίδιο δεν έχει την ικανότητα αναγέννησης. Παρ’ όλα τα υψηλά ποσοστά επιτυχίας της βιτρεκτομής, πολλοί χειρουργοί και ερευνητές υποστηρίζουν ότι το μυστικό για μια επιτυχημένη αποκατάσταση είναι το υλικό που θα αντικαταστήσει το υαλοειδές εντός του ματιού. Έχουν γίνει κατά καιρούς πολλές προτάσεις και πειράματα σχετικά με τα υλικά αυτά και η έρευνα για το ιδανικό “υποκατάστατο” συνεχίζεται. Ευρέως γνωστό είναι ότι το ιδανικότερο υλικό θα πρέπει δομικά και λειτουργικά να έχει παρόμοιες ιδιότητες με το ίδιο το υαλοειδές.
Εδώ και έναν αιώνα έχουμε τις πρώτες αναφορές σχετικά με τα υλικά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν αντί του υαλοειδούς μετά από μια επέμβαση υαλοειδεκτομής. Το πρώτο υλικό που χρησιμοποιήθηκε ήταν αέριο μέσω έγχυσης με σκοπό να επανασυγκοληθεί ο αμφιβληστροειδής ενός ασθενούς. Αργότερα ξεκίνησε η χρήση της σιλικόνης, αερίων μακράς δράσης και ειδικών υγρών τα οποία είναι πυκνότερα από το νερό. Σκοπός των υλικών αυτών είναι να προκαλούν επιπωματισμό και έτσι να σφραγίζουν περιοχές όπου υπάρχουν αποκολλημένα τμήματα ή ρωγμές στον αμφιβληστροειδή. Τα υλικά αυτά ωστόσο δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα καθώς παρουσιάζουν ορισμένα μειονεκτήματα.
Για παράδειγμα στην περίπτωση τοποθέτησης αερίου στη θέση του υαλοειδούς, ο ασθενής θα πρέπει για μερικές μέρες να είναι σκυμμένος (με το κεφάλι του προς τα κάτω), προκειμένου η πληγείσα περιοχή το αμφιβληστροειδούς να σταθεροποιηθεί με το αέριο και να κολλήσει με το τοίχωμα. Επίσης, οι ασθενείς θα πρέπει να αποφεύγουν τα μεγάλα ύψη και τις πτήσεις με αεροπλάνο, μέχρι να τους υποδείξει ο γιατρός τους να ταξιδέψουν.
Από την άλλη πλευρά, η σιλικόνη αποτελεί μια καλή επιλογή για τους ασθενείς που δεν μπορούν να τηρήσουν τη σωστή στάση του κεφαλιού σύμφωνα με τις οδηγίες του χειρουργού τους. Ωστόσο, η σιλικόνη δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πολύ καιρό μέσα στο μάτι, καθώς δημιουργεί προβλήματα. Παρ όλα αυτά, μελέτες γίνονται για την τροποποίηση των υλικών από τα οποία αποτελείται η σιλικόνη, προκειμένου να παραταθεί περισσότερο ο χρόνος χρήσης της ως “υποκατάστατο” του υαλοειδούς.
Υλικά όπως το υαλουρονικό οξύ και το κολλαγόνο θα μπορούσαν να θεωρηθούν ιδανικοί αντικαταστάτες του υαλοειδούς, λόγω της φυσικής παρουσίας τους στη δομή του. Ωστόσο, οι μέχρι τώρα έρευνες δεν έχουν αποφέρει κάποιο σημαντικό αποτέλεσμα καθώς πρόκειται για ασταθείς ουσίες οι οποίες δεν παρέχουν επαρκή και σταθερή επίδραση στον αμφιβληστροειδή.
Η εύρεση νέων υλικών, αλλά και η εξέλιξη των ήδη χρησιμοποιούμενων που μπορούν να αντικαταστήσουν το υαλοειδές, αποτελούν πρόκληση τόσο για τους χειρουργούς-οφθαλμιάτρους, όσο και για τους ερευνητές. Όλα δείχνουν ότι το μέλλον βρίσκεται στα πολυμερή τα οποία αποτελούν τη φυσική δομή του υαλοειδούς. Αδιαμφισβήτητα, σημαντικό ρόλο παίζει το χρονικό διάστημα στο οποίο το υλικό θα πρέπει να βρίσκεται στο μάτι, αλλά και η συμβατότητά του με τον ιστό, καθότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οποιοδήποτε υλικό αποτελεί ξένο σώμα για τον οργανισμό.
Μέσα στα επόμενα χρόνια αναμένουμε η επέμβαση της υαλοειδεκτομής-βιτρεκτομής να βελτιώσει τη μετεγχειρητική ποιότητα ζωής των ασθενών, καθώς πιστεύουμε ότι η επιτυχία της επέμβασης δε θα εξαρτάται κυρίως από τη συμμόρφωση του ασθενούς στις οδηγίες του γιατρού όσον αφορά τη σωστή στάση του κεφαλιού (όπως ισχύει σήμερα), αλλά από την ασφάλεια και την ιστοσυμβατότητα των υλικών που χρησιμοποιούμε κατά την επέμβαση.

Question 15

Εξελίξεις στη θεραπεία της ηλικιακής εκφύλισης ωχράς κηλίδας

Accepted Answer

Η ωχρά κηλίδα βρίσκεται στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς χιτώνα και οριοθετείται σε μια περιοχή διαμέτρου μόλις 5.5mm.
Είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή, καθώς περιέχει πληθώρα φωτοευαίσθητων νευρικών κυττάρων (φωτοϋποδοχείς), τα οποία λαμβάνουν την οπτική πληροφορία (φως) και μέσω άλλων νευρικών κυττάρων τη μεταφέρουν στον εγκέφαλο για επεξεργασία.
Η ωχρά κηλίδα είναι σημαντική για την κεντρική, την έγχρωμη όραση, καθώς και για την αναγνώριση χαρακτηριστικών όπως ένα πρόσωπο. Οποιαδήποτε βλάβη στην ωχρά κηλίδα έχει σαν αποτέλεσμα την απώλεια της κεντρικής όρασης, η οποία συνήθως γίνεται άμεσα αντιληπτή.
Η ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας (ΗΕΩ) είναι μια εκφυλιστική πάθηση η οποία κυρίως αφορά άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών. Οι αλλοιώσεις που προκαλεί στον αμφιβληστροειδή προέρχονται κυρίως από τις παρενέργειες που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία, η οποία προσπίπτει στον οφθαλμό και συσσωρεύεται με τα χρόνια.
Η ΗΕΩ διακρίνεται σε 2 μορφές: Στην ξηρού τύπου και υγρού τύπου. Η ΗΕΩ ξηρού τύπου χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη ατροφία κυττάρων που περιέχουν μελανίνη και απορροφούν το φως που δε δεσμεύεται από τον αμφιβληστροειδή (μελάγχρουν επιθήλιο), αλλά των φωτοϋποδοχέων. Χαρακτηριστική εικόνα του τύπου αυτού κατά την οφθαλμολογική εξέταση (βυθοσκόπηση) είναι τα drusen (εξιδρώματα) (Εικόνα 1). Δυστυχώς για αυτόν τον τύπο δεν υπάρχει ακόμη αποτελεσματική θεραπεία. Στους ασθενείς προτείνουμε συμπληρώματα βιταμινών πλούσια σε ουσίες όπως η λουτεΐνη, ζεαξανθίνη και Ω3 λιπαρά. Επίσης συνιστάται η κατανάλωση πράσινων λαχανικών όπως το σπανάκι.
Εικόνα 1: ΗΕΩ ξηρού τύπου: Βυθός με drusen
Η ΗΕΩ υγρού τύπου παρουσιάζει απώλεια της κεντρικής όρασης συντομότερα από την προηγούμενη. Στην οφθαλμολογική εξέταση παρατηρείται διαρροή υγρού και ανάπτυξη νέων ανώμαλων αγγείων τα οποία είναι αδύναμα, με αποτέλεσμα να σπάνε και να αιμορραγούν (Εικόνα 2). Σε δεύτερο στάδιο παρατηρούνται διάχυτες αιμορραγίες στο βυθό, ενώ σε τελικό στάδιο της πάθησης παρατηρείται ουλοποίηση. Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι αντιμετώπισης στη φαρέτρα των χειρουργών οφθαλμιάτρων. Η φωτοπηξία με laser, η οποία αποτέλεσε την πρώτη θεραπευτική μέθοδο εφαρμόζεται με προσοχή γύρω από το κεντρικό βοθρίο. Η φωτοδυναμική θεραπεία στην οποία πραγματοποιείται έγχυση χρωστικής που περνάει στα νεοσχηματιζόμενα κύτταρα του αμφιβληστροειδή και στη συνέχεια με laser καταστρέφονται. Η φωτοδυναμική θεραπεία έχει δώσει πλέον τη σκυτάλη στη θεραπεία με αντιογεννετικούς παράγοντες (anti-VEGF factors), οι οποίοι εφαρμόζονται κατά κόρον τα τελευταία χρόνια, αποτελώντας τη μοναδική θεραπεία για τους περισσότερους οφθαλμιάττρους. Οι παράγοντες anti-VEGF χορηγούνται ενέσιμα και μειώνουν τις διαρροές και τις νεοαγγειώσεις που σχηματίζονται στον αμφιβληστροειδή. Βεβαίως ισχύουν και σε αυτή την περίπτωση η λήψη βιταμινών πλούσιων σε αντιοξειδωτικά και η αποφυγή του καπνίσματος.
Εικόνα 2: ΗΕΩ υγρού τύπου: Βυθός με αιμορραγία στην περιοχή της ωχράς
Ωστόσο, παρά την πληθώρα θεραπευτικών μεθόδων, η έρευνα συνεχίζεται σχετικά με την εύρεση νέων μεθόδων αντιμετώπισης, καθώς και βελτίωσης των ήδη χρησιμοποιούμενων θεραπειών.
Σκοπός των μεθόδων αντιμετώπισης της ΗΕΩ υγρού τύπου είναι η ανάσχεση απώλειας της όρασης και φυσικά η βελτίωσή της. Οι ενέσιμες θεραπείες εφόσον λαμβάνονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα (της τάξης του ενός μήνα) στον πάσχοντα οφθαλμό, μπορούν να σταματήσουν την προοδευτική μείωση της όρασης και να τη βελτιώσουν.
Ωστόσο δεν είναι λίγοι οι επιστήμονες ανά τον κόσμο που υποστηρίζουν ότι η συχνή ενέσιμη θεραπεία μπορεί να προκαλέσει επιπλοκές όπως η ενδοφθαλμίτιδα, η μόλυνση ή η αιμορραγία εντός του οφθαλμού, καθώς και η αύξηση της ενδοφθάλμιας πιέσεως (ΕΟΠ). Σε κάθε περίπτωση οι ενδοβολβικές ενέσεις θα πρέπει να εφαρμόζονται σε ειδικά εξοπλισμένο χώρο υπό άσηπτες συνθήκες και από εξιδεικευμένο οφθαλμίατρο σε τέτοιου είδους ενέσεις.
Στις περιπτώσεις όπου επιδιώκουμε βελτίωση της όρασης μέσω ενέσιμης θεραπείας συστήνουμε στους ασθενείς να υποβάλλονται σε7-8 ενέσεις αντιογεννετικών παραγόντων το χρόνο, όταν βρίσκονται στον πρώτο χρόνο της θεραπείας και σε τουλάχιστον 5-6 ενέσεις το δεύτερο χρόνο. Επίσης, συστήνουμε η περιοχή της ωχράς να παρακολουθείται μέσω της οπτικής τομογραφίας συνοχής (OCT) ανά τακτά χρονικά διαστήματα, όπου μπορούμε να συγκρίνουμε την έκταση του προβλήματος με λεπτομέρεια ανάμεσα στις στιβάδες του αμφιβληστροειδούς.Υπάρχουν αποτελέσματα μελετών που συσχετίζουν τον αριθμό των ενέσεων που πραγματοποιούνται σε έναν ασθενή με τον αριθμό γραμμάτων όρασης που κερδίζει στον πίνακα ελέγχου. Αντίστοιχα, εάν ο αριθμός των ενέσεων λιγοστεύει, τότε φαίνεται δύσκολο να διατηρηθεί η βελτιωμένη οπτική οξύτητα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Γι&#8217; αυτό το λόγο γίνεται προσπάθεια με νέες μελέτες, οι οποίες έχουν στόχο να μειώσουν τον αριθμό των ενέσεων, ενώ ταυτόχρονα θα παρέχουν και το βέλτιστο όφελος όσον αφορά την όραση των ασθενών με ΗΕΩ.
Τα νέα δεδομένα θέλουν τους ερευνητές να στρέφονται σε άλλου είδους θεραπείες, οι οποίες εφαρμόζονται στο οπίσθιο τμήμα του ματιού και θα έχουν ισχύ για μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών όπως συμβαίνει στις ενέσιμες θεραπείες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η θεραπεία με έγκλειστα κύτταρα (encapsulated cell therapy). Η συγκεκριμένη τεχνική αφορά κύτταρα του αμφιβληστροειδούς τα οποία είναι πλούσια σε μελανίνη (μελάγχρουν επιθήλιο). Μέσω γενετικής τροποποίησης μπορούν με αυτή την τεχνική να παραχθούν θεραπευτικές πρωτεΐνες και πεπτίδια (Εικόνα 3).
Η θεραπεία με αυτά τα κύτταρα έχει πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με άλλες μακροπρόθεσμες θεραπείες. Συγκεκριμένα, μπορεί να υποστηρίξει τη συνεχή παραγωγή θεραπευτικών πρωτεϊνών μέσα στο υαλοειδές, είτε χωριστά, είτε σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες. Επίσης, σύμφωνα με αποτελέσματα ερευνών, φαίνεται ότι η θεραπεία των έγκλειστων κυττάρων μπορεί να μεταφέρει πρωτεΐνες για 2-5 χρόνια θεραπεύοντας ένα ευρύ φάσμα ασθενειών του αμφιβληστροειδούς. Ακόμη, η χαμηλή δόση του φαρμάκου εντός του υαλοειδούς μειώνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών που μπορούν να συμβούν με τις ενδοβολβικές ενέσεις.
Εικόνα 3: Απεικόνιση αρχής λειτουργίας έγκλειστων κυττάρων
Η έρευνα σχετικά με τα έγκλειστα κύτταρα συνεχίζεται με γενετικά τροποποιημένα ανθρώπινα κύτταρα, τα οποία εκκρίνουν θεραπευτικές δόσεις στο πίσω μέρος του ματιού για τη θεραπεία εκφυλιστικών ασθενειών του αμφιβληστροειδούς. Αποτελέσματα πρόσφατης πιλοτικής μελέτης σε ασθενείς με γλαύκωμα έδειξαν βελτίωση του εύρους του οπτικού πεδίου, καθώς και του όγκου των νευρικών ινών του αμφιβληστροειδούς, μέσα σε διάστημα 1-18 μηνών. Μέχρι και σήμερα τα συγκεκριμένα κύτταρα παραμένουν ασφαλή με περισσότερους από 1000 ασθενείς να έχουν λάβει τη συγκεκριμένη θεραπεία.
Οι μελέτες συνεχίζονται δίνοντας εντυπωσιακά αποτελέσματα, όσον αφορά την οπτική οξύτητα των ασθενών, καθώς και το ωχρικό πάχος, το οποίο φαίνεται να μειώνεται για τουλάχιστον 20 μήνες από τη θεραπεία με τα έγκλειστα κύτταρα, σε συνδυασμό βεβαίως με χαμηλότερη συχνότητα στο ρυθμό των ενέσεων.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει κλινική μελέτη, η οποία συνέκρινε την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας των έγκλειστων κυττάρων με αυτή των ενδοβολβικών ενέσεων αντιογεννετικών παραγόντων (anti-VEGF factors). Στη μελέτη συμμετείχαν ασθενείς οι οποίοι παρουσίασαν βελτίωση σε τουλάχιστον τρεις ενέσεις anti-VEGF παραγόντων. Οι ασθενείς χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Κάθε οκτώ εβδομάδες, η μια ομάδα λάμβανε θεραπεία με έγκλειστα κύτταρα, ενώ η άλλη ομάδα λάμβανε anti-VEGF παράγοντα. Η μελέτη αυτή συνεχίζεται μέχρι και σήμερα και τα αποτελέσματα αναμένονται αρχές του 2017. Στην αποτελεσματικότητα της θεραπείας θα συνυπολογιστούν η αλλαγή της οπτικής οξύτητας, η αλλαγή στο πάχος του αμφιβληστροειδούς και το ποσοστό των αποτυχιών της θεραπείας.
Είναι γεγονός ότι οι νέες έρευνες δίνουν έμφαση όχι μόνο στους νέους ασθενείς, αλλά και σ’ αυτούς που ήδη υπόκεινται σε θεραπεία για κάποια χρόνια. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο να μην υπολογίζεται μόνο η βελτίωση της όρασης σαν κριτήριο για την αποτελεσματικότητα μιας θεραπείας, αλλά και η αντοχή της στη διατήρηση καλών επιπέδων όρασης για καιρό. Σε αυτό το σημείο αναμένουμε να παίξουν σημαντικό ρόλο τα νέα αυτά έγκλειστα κύτταρα. Ουσιαστικά, σκοπός τους είναι να παράγουν πολλές θεραπευτικές πρωτεΐνες σε σταθερά επίπεδα για πολλά χρόνια με ασφάλεια.
Πιστεύουμε ότι η θεραπεία με έγκλειστα κύτταρα ανήκει στη νέα γενιά θεραπειών για χρόνιες οφθαλμικές παθήσεις. Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα παρουσιάζουν βελτιώσεις στο οπτικό πεδίο των ασθενών και αντίστοιχες βελτιώσεις στην ανατομία των νευρικών ινών, ιδιαίτερα σε γλαυκωματικά περιστατικά.
Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η διαδικασία αντιμετώπισης μιας πάθησης του αμφιβληστροειδούς, η οποία χρήζει ενέσιμης θεραπείας, όπως είναι η ΗΕΩ υγρού τύπου είναι μαραθώνιος. Αξίζει επίσης να τονίσουμε τη σημασία των επαναλήψεων των ενέσιμων θεραπειών στο χρονικό διάστημα που ορίζεται από τον αρμόδιο οφθαλμίατρο, προκειμένου να επιτύχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα της βελτίωσης της όρασης.
Μπορούμε επομένως να αντιληφθούμε ότι σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη η υπομονή, τόσο από την πλευρά των χειρουργών-οφθαλμιάτρων, όσο και των ασθενών, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις όπου η θεραπεία είναι μακροχρόνια. Η βελτίωση της όρασης μπορεί να καθυστερεί σε σχέση με τη μείωση υγρού ή αίματος από την περιοχή του αμφιβληστροειδούς. Επίσης είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε στους ασθενείς μας ότι η βελτίωση της κατάστασης δεν εξαρτάται μόνο από τη θεραπεία, την οποία πραγματοποιούμε στο ιατρείο ή στην κλινική μας, αλλά και από άλλους παράγοντες, όπως η ρύθμιση επιπέδων σακχάρου, το σωματικό βάρος και η αρτηριακή πίεση.

Question 16

Ιος του Εμπόλα και Οφθαλμός

Accepted Answer

Τι προκαλεί ο ιός του Έμπολα και πώς μεταδίδεται; Πώς επηρεάζονται τα μάτια μας;
Τι είναι ο ιός του Έμπολα;
Ο ιός του Έμπολα, γνωστός και ως αιμορραγικός πυρετός προσβάλλει τον άνθρωπο, έχοντας κατά μέσο όρο 50% ποσοστό θνησιμότητας.
Εμφανίστηκε 1η φορά το 1976 στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Από τότε έχουν καταγραφεί 23 εξάρσεις του ιού στην Αφρική με πρόσφατο κρούσμα, το οποίο καταγράφηκε το 2014 στη Δυτική Αφρική.
Για περισσότερο από ένα χρόνο από τότε που Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε τον ιό του Έμπολα επείγουσα ανάγκη για τη δημόσια υγεία, τα νέα κρούσματα σε χώρες με υψηλό κίνδυνο, όπως η Λιβερία και η Σιέρα Λεόνε φαίνεται να μειώνονται.
Εικόνα: Στέλεχος ιού Έμπολα
Ο ιός μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, από την άμεση επαφή με τα υγρά του σώματος όπως το αίμα. Από εργαστηριακές μελέτες δεν έχει καταγραφεί μετάδοση του ιού μέσω του αέρα. Χαρακτηριστικά συμπτώματα του ιού περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, πονοκεφάλους, πονόλαιμο, μυϊκούς πόνους, έμετο, διάρροια αλλά και εξανθήματα στο σώμα. Σε προχωρημένο στάδιο παρατηρείται μειωμένη λειτουργία των νεφρών και του ήπατος. Τα συμπτώματα αυτά συνοδεύονται και από αιμορραγία. Τα παραπάνω συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται 8-10 μέρες περίπου κατά μέσο όρο μετά την προσβολή από τον ιό.
Μετά την ανάρρωση έχουν καταγραφεί ορισμένες παρενέργειες όπως οι πόνοι των αρθρώσεων, η ανορεξία, οι διαταραχές ψυχολογίας και διάθεσης και η ραγοειδίτιδα (φλεγμονή στο ραγοειδή χιτώνα του ματιού, ο οποίος φέρει πολλά αιμοφόρα αγγεία). Ο ραγοειδής χιτώνας αυτός μεταφέρει θρεπτικά στοιχεία στον αμφιβληστροειδή και βελτιώνει την αντίθεση της εικόνας που βλέπουμε, μειώνοντας το ανακλώμενο φως που εισέρχεται στο μάτι μας.

Πώς προσβάλλει ο ιός του Έμπολα τα μάτια μας και τι προκαλεί;
Τα μάτια αποτελούν πύλη εισόδου του ιού, όπως είναι και η μύτη, το στόμα, αλλά και οι ανοιχτές πληγές του δέρματος. Όπως αναφέραμε παραπάνω η αιμορραγία είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του ιού. Η αιμορραγία μπορεί να είναι εσωτερική (σε βλενογόννους, αιματώματα στο δέρμα), μπορεί όμως να εμφανιστεί και στο λευκό μέρος του ματιού (σκληρός χιτώνας).
Στοιχεία του ιού έχουν βρεθεί επίσης στα δάκρυα, αλλά και στο υδατοειδές υγρό, το οποίο ρέει στο πρόσθιο μέρος του ματιού. Το υδατοειδές υγρό αν δεν κυκλοφορεί σωστά προκαλεί αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης. Σύμφωνα με μελέτες η επιπλοκή αυτή συνδέεται άμεσα με τη ραγοειδίτιδα.
Έρευνες έχουν δείξει ότι ακόμη και μετά από ορισμένους μήνες από την επιβίωση ασθενών από τον ιό του Έμπολα, μπορούν να παρατηρηθούν επιπλοκές-διαταραχές στην όραση και φλεγμονές εντός του οφθαλμού. Μεταξύ αυτών αξίζει να αναφέρουμε ότι ένα ποσοστό 40% των ασθενών που επιβιώνουν από τον ιό έχουν μαύρες κηλίδες στο οπτικό τους πεδίο (σκοτώματα), θολή όραση, πόνο μέσα στο βολβό και φλεγμονές, όπως η ραγοειδίτιδα και η σκληρίτιδα (φλεγμονή στο σκληρό χιτώνα). Οι ερευνητές τις συγκεκριμένης μελέτης αναφέρουν ότι αυτές οι επιπλοκές μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και 9 μήνες μετά την ανάρρωση.

Ποια είναι τα συμπτώματα του Έμπολα στα μάτια μας;
Οφθαλμικά συμπτώματα του ιού μπορεί να είναι και η κοινή επιπεφυκίτιδα, ενώ σε προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή αιμορραγία στον επιπεφυκότα (βλεννογόνος που καλύπτει το σκληρό χιτώνα). Ακραίες επιδράσεις του ιού στα μάτια αποτελούν και οι αιμορραγίες του χοριοειδούς που δυνητικά μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και στην τύφλωση.
Ενδιαφέρουσα μελέτη σε πιθήκους έδειξε ότι μερικές μέρες μετά την προσβολή από τον ιό του Έμπολα εμφανίστηκε οίδημα (πρήξιμο) στα βλέφαρα. Γενικά στοιχεία του ιού μπορούν να βρεθούν και γύρω από το οπτικό νεύρο, επιφέροντας αλλοιώσεις στην περιφερική κυρίως όραση των ασθενών.
Άλλα συμπτώματα που εμφανίζονται στα μάτια είναι η απώλεια όρασης, η φωτοευαισθησία και η έντονη δακρύρροια.
Όπως είδαμε υπάρχουν πολλά συμπτώματα και επιπλοκές που μπορεί να προκαλέσει ο ιός του Έμπολα στα μάτια μας. Το εντυπωσιακό είναι ότι οι επίδραση του ιού μπορεί να παραμείνει αρκετό καιρό μετά την ανάρρωση του ασθενούς. Αναμένουμε και άλλες μελέτες προκειμένου να καθορίσουμε τα κλινικά χαρακτηριστικά της ραγοειδίτιδας (ως η πιο κοινά καταγεγραμμένη επιπλοκή), καθώς αποτελεί προτεραιότητα για τους οφθαλμιάτρους. Παρόμοια ευρήματα δεν αφορούν μόνο τους επιβιώσαντες από τον ιό, αλλά και όλους τους φορείς.
Σε κάθε περίπτωση υποψίας λοίμωξης από τον ιό, ο ασθενής θα πρέπει να υποστηρίζεται άμεσα από την κατάλληλη θεραπεία, αλλά και να ειδοποιείται η αρμόδια αρχή υγειονομικής περίθαλψης, προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες για την αποφυγή περαιτέρω εξάπλωσης του ιού.

Question 17

Το γλαύκωμα είναι πιο συχνό σε άτομα με χαμηλότερο εισόδημα

Accepted Answer

Σύμφωνα με ερευνητές στο Ηνωμένο Βασίλειο, άτομα που έχουν μικρότερο εισόδημα έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν γλαύκωμα!
Παρόλο που το εθνικό σύστημα υγείας χωρών όπως η Αγγλία, και η Αυστραλία παρέχει φροντίδα με μικρή ή και χωρίς καθόλου χρέωση, θα πρέπει να γίνει προσέγγιση με άλλο τρόπο στον πληθυσμό, ανάλογα με την κοινωνικοοικονομική κατάσταση όπως αναφέρουν οι ερευνητές.
Μελέτες δείχνουν ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ υψηλής εμφάνισης γλαυκώματος και χαμηλής κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, με αποτέλεσμα η συχνότητα εμφάνισης της νόσου να φαίνεται ότι μειώνεται καθώς το εισόδημα των ατόμων μεγαλώνει.
Σε πρόσφατη μελέτη, η οποία πήρε δεδομένα από τράπεζα της Αγγλίας, συμμετείχαν 112.690 άτομα, ηλικίας 40-69 ετών. Από τους συμμετέχοντες το 1,7% είχε γλαύκωμα. Η συχνότητα του γλαυκώματος ήταν σημαντικά υψηλότερη στους Ασιάτες (2,1%), και στη μαύρη φυλή (3,3%). Ωστόσο, δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στη συχνότητα εμφάνισης της νόσου μεταξύ κίτρινης και λευκής φυλής ή μεταξύ ατόμων μικτής εθνικότητας ή άλλων εθνικοτήτων με τη λευκή φυλή.
Οι ερευνητές βρήκαν επίσης συσχέτιση μεταξύ του ετήσιου εισοδήματος και του γλαυκώματος. Το ποσοστό του γλαυκώματος ήταν υψηλότερο μεταξύ των ατόμων που είχαν χαμηλότερο εισόδημα, και μειωνόταν καθώς το εισόδημα αυξανόταν.
Με αφορμή αυτά τα αποτελέσματα, οι ερευνητές θέλησαν να μελετήσουν βαθύτερα τους κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν τα υψηλά επίπεδα γλαυκώματος. Τέτοιοι παράγοντες είναι η ανεργία, η μη κατοχή αυτοκινήτου ή σπιτιού και η συγκατοίκηση με πολλά άτομα στο ίδιο σπίτι.
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει επίσης ότι άτομα με χαμηλότερο εισόδημα στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι πιο πιθανό να αναζητήσουν θεραπεία όταν η κατάσταση έχει προχωρήσει. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και σε άτομα τα οποία μένουν σε απομακρυσμένες περιοχές, δεν έχουν πρόσβαση με το αυτοκίνητο, έχουν εγκαταλείψει την εκπαίδευση σε μικρή ηλικία ή δεν έχουν δικό τους σπίτι, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Στον Καναδά επίσης έχουν παρουσιαστεί παρόμοια αποτελέσματα, όπου βρέθηκε συσχέτιση της ζωής σε φτωχότερες γειτονιές και αναζήτησης θεραπείας σε προχωρημένο γλαύκωμα. Γεωγραφική μελέτη χαρτογράφησης έχει δείξει επίσης ότι υποβαθμισμένες περιοχές στερούνται σε μεγάλο βαθμό οφθαλμολογικές και οπτομετρικές υπηρεσίες.
Παρομοίως, μελέτη στο Πακιστάν έδειξε ότι η χειρουργική κάλυψη του καταρράκτη και η ενδοφθάλμια τοποθέτηση ενδοφακού ήταν υψηλότερη στις πιο εύπορες περιοχές απ’ ότι στις φτωχότερες.
Η παρούσα μελέτη έρχεται να προστεθεί στα προηγούμενα ευρήματα, αναδεικνύοντας ότι η συχνότητα εμφάνισης γλαυκώματος μειώνεται όσο αυξάνονται τα επίπεδα του εισοδήματος των πολιτών. Η ίδια διαπίστωση ισχύει βεβαίως και για άλλες παθήσεις όπως η στεφανιαία νόσος. Οι ερευνητές ωστόσο επισημαίνουν ότι οι συσχετίσεις αυτές προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από συμπεριφορές που σχετίζονται με την υγεία, τη σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, φρούτων και λαχανικών.
Παρ’ ότι το σύστημα υγείας παρέχει φροντίδα των ματιών με μικρό κόστος, τα άτομα με χαμηλότερα εισοδήματα έρχονται αντιμέτωπα με εμπόδια όπως φτωχή γνώση υγείας των ματιών, ανησυχίες για το κόστος των γυαλιών, δυσπιστία στους οφθαλμιάτρους και τους οπτομέτρες, και περιορισμένη πρόσβαση. Αυτά τα εμπόδια σύμφωνα με τους ερευνητές μπορούν να εξηγήσουν γιατί οι πιο “φτωχοί” άνθρωποι ξεκινούν θεραπεία για το γλαύκωμα όταν η πάθηση έχει φτάσει σε προχωρημένο στάδιο.
Όσο οι έρευνες στο εξωτερικό συνεχίζονται, εμείς μπορούμε να καταλαβαίνουμε πόσο σημαντική είναι η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στη χώρα μας. Τόσο οι εξορμήσεις σε απομακρυσμένα χωριά της χώρας μας, όσο και σε υποβαθμισμένες περιοχές μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη, αλλά και στη διάγνωση σοβαρών παθήσεων όπως το γλαύκωμα. Επίσης η μετεγκατάσταση των υπηρεσιών υγείας σε περιοχές που υπάρχει ανάγκη θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του κοινού. Σε κάθε περίπτωση άτομα με οφθαλμολογικό ιστορικό στην οικογένεια ή όσοι παρατηρούν αλλαγές στην όρασή τους θα πρέπει να αναζητούν βοήθεια από τον πλησιέστερο οφθαλμίατρο, προκειμένου να αντιμετωπιστεί άμεσα η κατάσταση.
Περισσότερες πληροφορίες στο άρθρο που δημοσιεύθηκε στους Ophthalmology Times στη διεύθυνση: http://ophthalmologytimes.modernmedicine.com/ophthalmologytimes/news/glaucoma-more-common-people-lower-income

Question 18

Έχω επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη. Τι πρέπει να γνωρίζω;

Accepted Answer

Μπορούμε να παρομοιάσουμε το μάτι μας με μια φωτογραφική μηχανή, όπου ο αμφιβληστροειδής αποτελεί το φιλμ πάνω στο οποίο αποτυπώνεται το είδωλο της εικόνας που παρατηρούμε.
Η περιοχή που ευθύνεται για την κεντρική μας όραση και για την αναγνώριση προσώπων λέγεται ωχρά κηλίδα και βρίσκεται στο κέντρο του αμφιβληστροειδούς.
Η επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη είναι μια ημιδιαφανής μεμβράνη ινώδους ιστού που δημιουργείται πάνω στον αμφιβληστροειδή. Ουσιαστικά πρόκειται για ουλώδη ιστό, ο οποίος αναπτύσσεται γύρω και πάνω στην ωχρά.
Η ωρίμανση της μεμβράνης προκαλεί συστολή και ρίκνωση που οδηγεί σε παραμόρφωση της εικόνας στον αμφιβληστροειδή, με αποτέλεσμα η ωχρά να μη λειτουργεί σωστά και οι ασθενείς να αντιμετωπίζουν προβλήματα σε απαιτητικές εργασίες όπως το διάβασμα.
Σε προχωρημένα στάδια η όραση ελαττώνεται, ιδιαίτερα όταν η μεμβράνη βρίσκεται στο κέντρο της ωχράς.
Συνήθως η επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη παρατηρείται σε άτομα τα οποία δεν είχαν προηγούμενο οφθαλμολογικό ιστορικό, αλλά βρίσκονται σε ηλικία άνω των 50 ετών. Η συχνότητά της αυξάνεται όσο αυξάνεται η ηλικία, όπου το 20% του πληθυσμού εμφανίζει επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη στα 70 περίπου έτη.
Το υαλώδες σώμα ή υαλοειδές βρίσκεται μπροστά από τον αμφιβληστροειδή και γεμίζει το βολβό του ματιού, δίνοντάς του σχήμα.
Αποτελείται από ένα ζελέ το οποίο μετά τα 50 έτη λόγω χαλάρωσης αρχίζει και ρευστοποιείται.
Οι αλλαγές αυτές του υαλώδους επιτρέπουν σε κύτταρα του αμφιβληστροειδούς, αλλά και σε άλλα μέρη του ματιού να κυκλοφορήσουν μέσα στο ζελέ και τελικά να εγκατασταθούν στην ωχρά κηλίδα, όπου σχηματίζουν μία μεμβράνη.
Ενίοτε η επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη μπορεί να προκληθεί δευτερογενώς από κάποιο προηγούμενο οφθαλμικό πρόβλημα όπως ρήξη ή αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, τραύμα, φλεγμονή κ.ά.
Οι ασθενείς σε αρχικά στάδια της νόσου δεν αναφέρουν συμπτώματα και αυτό διότι η μείωση της όρασης εξελίσσεται με αργούς ρυθμούς. Ωστόσο, μελέτες δείχνουν ότι 10-25% των ασθενών χάνουν 2 γραμμές μέσα σε 2 χρόνια.

Συμπτώματα της επιαμφιβληστροειδικής μεμβράνης
Συνήθη συμπτώματα της επιαμφιβληστροειδικής μεμβράνης αποτελούν επίσης οι παραμορφώσεις των ευθείων γραμμών και η διπλωπία από το ένα μάτι.
Παρά την απώλεια της κεντρικής όρασης ωστόσο, η επιαμφιβληστροειδική μεμβράνη δεν προκαλεί ολική τύφλωση, καθώς η περιφερική όραση φαίνεται να μένει ανέπαφη.

Η διάγνωση της επιαμφιβληστροειδικής μεμβράνης
Η κλινική διάγνωση της επιαμφιβληστροειδικής μεμβράνης πραγματοποιείται με τη βυθοσκόπηση στη σχισμοειδή λυχνία. Η μείωση της οπτικής οξύτητας, καθώς και η αίσθηση ότι οι αριθμοί στον οπτότυπο ή οι γραμμές στον πίνακα Amsler παραμορφώνονται (Εικόνα 2β) μπορούν να μας δώσουν μια ποιοτική εκτίμηση για το μέγεθος της παραμορφωψίας. Επίσης, η διαγνωστική εξέταση της φλουοροαγγειογραφίας (λήψη φωτογραφιών μέσω έγχυσης χρωστικής ουσίας) μπορεί να αποκαλύψει με ακρίβεια το μέγεθος της βλάβης στο βυθό του ματιού.

Η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT) ως απεικονιστική μέθοδος είναι σημαντική για την επιβεβαίωση της νόσου, καθώς παρέχει τρισδιάστατες διαστρωματικές εικόνες υψηλής ανάλυσης σε κλάσματα του δευτερολέπτου.
Μπορεί να ανιχνεύσει λεπτές επιαμφιβληστροειδικές μεμβράνες και είναι επωφελής τόσο για την πρόγνωση της νόσου, όσο και στη διαχείριση της αντιμετώπισης καθώς η αξιολόγηση της κάθε σάρωσης μπορεί να βοηθήσει το γιατρό στην καλύτερη προσέγγιση αφαίρεσης της μεμβράνης.

Θεραπεία της επιαμφιβληστροειδικής μεμβράνης
Η θεραπεία της επιαμφιβληστροειδικής μεμβράνης αποφασίζεται όταν τα συμπτώματα της παραμορφωψίας γίνονται έντονα και η οπτική οξύτητα μειώνεται περίπου στα 6/10. Η αφαίρεση της μεμβράνης πραγματοποιείται χειρουργικά, αφού έχει προηγηθεί υαλοειδεκτομή, όπου η γέλη του υαλώδους αντικαθίσταται από φυσιολογικό ορό στο εσωτερικό του ματιού.
Ο περιορισμός και η εξάλειψη των παραμορφώσεων της κεντρικής όρασης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως το ιστορικό του ασθενούς, η προεγχειρητική οπτική οξύτητα και η διάρκεια της διαταραχής. Στις ιδιοπαθείς περιπτώσεις μετεγχειρητικά παρουσιάζεται βελτίωση ≥2 γραμμών στον πίνακα με τους αριθμούς. Στους περισσότερους ασθενείς η όραση βελτιώνεται στους πρώτους 3-6 μετεγχειρητικούς μήνες, ενώ ορισμένοι μπορεί να εμφανίσουν βελτίωση μετά από 1 χρόνο. Σε κάθε περίπτωση σημαντικός προγνωστικός δείκτης της τελικής οπτικής οξύτητας είναι η προεγχειρητική μέτρηση.
Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία >75% των ασθενών εμφανίζουν βελτίωση της οπτικής οξύτητας μετεγχειρητικά, κυρίως στις ιδιοπαθείς περιπτώσεις. Μόλις σε ποσοστό 5% έχει παρατηρηθεί μείωση της όρασης σε μεμβράνες που αναπτύσσονται δευτεροπαθώς.
Ο χώρος του χειρουργείου θα πρέπει να διέπεται από αυστηρούς κανόνες υγιεινής για να αποφευχθεί ο κίνδυνος ενδοφθάλμιας μόλυνσης. Η φυσιολογική εξέλιξη του καταρράκτη είναι πιθανό να επιταχυνθεί μετεγχειρητικά, ενώ κατά τις μετεγχειρητικές επισκέψεις θα πρέπει να γίνεται βυθοσκόπηση προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς.

Εταιρικό Προφίλ

Θεραπευτικό Τμήμα

Διαγνωστικό Τμήμα

Αμφιβληστροειδής

Ωχρά Κηλίδα

Ιριδα

Κερατοειδής

Βλέφαρα

Διαθλαστικές ανωμαλίες

Άλλες Παθήσεις του Ματιού

Καταρράκτης

Ενδοφακός

Κληρονομική Νευροπάθεια Leber

Ενημέρωση

my Retina

Βρείτε μας στα social

Εταιρικό Προφίλ

Θεραπευτικό Τμήμα

Διαγνωστικό Τμήμα

Αμφιβληστροειδής

Ωχρά Κηλίδα

Ιριδα

Κερατοειδής

Βλέφαρα

Διαθλαστικές ανωμαλίες

Άλλες Παθήσεις του Ματιού

Καταρράκτης

Ενδοφακός

Κληρονομική Νευροπάθεια Leber

Ενημέρωση

Ανακαλύψτε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών

Άμεση Επικοινωνία